Η Κέφαλος και η Κως που πληγώνονται και πληγώνουν (ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

Όπου κι’αν ταξιδέψω η Κως και ειδικά η Κέφαλος,

όλη η Ελλάδα με πληγώνει.*

«Μέτρια κι όλα μέτρια και μέτρια παντού
Κ’ οι αγάπες μου κ’ οι πόθοι μου, κι’ ότι η καρδιά μου ανειώνει
Κ’η φαντασία της ψυχής και το είδωλο του νου
Και ο έρωτας της ομορφιάς και του παντοτεινού,
με σφίγγουν όλα μέτρια, το μέτριο με παγώνει.».**

* (απόφθεγμα του Γιώργου Σεφέρη παραφρασμένο)

** Με τον τρόπο του Γ.Σ.

(Γιώργος Σεφέρης)

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Β. Τι να κάνουμε

1. Πολιτισμός-Νέοι-Ελεύθερος χρόνος

Πολιτισμός

Τι είναι πολιτισμός και γιατί είναι απαραίτητος;

Ο Πολιτισμός είναι συνυφασμένος με την ανθρώπινη ύπαρξη, όλη η ανθρώπινη ιστορία είναι πολιτισμός. Ο πολιτισμός είναι η αέναη διαδικασία μετατροπής του ανθρώπου σε Πολίτη, που συνειδητά, σκόπιμα, αναστοχαστικά διαμορφώνει τις συνθήκες ύπαρξής του, γνωρίζει την ιστορία του, μαθαίνει από αυτήν και ανάλογα σχεδιάζει το μέλλον του. Ο πολιτισμός είναι καθημερινός, είναι ο κανόνας και όχι σχολιανός, άρα η εξαίρεση. Όλη η ανθρώπινη ιστορία χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια των ανθρώπων να βελτιώσουν τη ζωή τους δημιουργώντας πολιτισμό αναζητώντας νόημα στη ζωή.

Η οικονομική δραστηριότητα, ο τρόπος οργάνωσής της, ο κοινωνικός της χαρακτήρας έχει μια πολιτιστική διάσταση. Το ίδιο ισχύει για την πολιτική, για τις κοινωνικές σχέσεις, για το περιβάλλον, για τους νόμους και τους θεσμούς. Όλα αυτά προϋποθέτουν πολιτισμό, στηρίζονται σε αυτόν, παράγουν πολιτισμό και εκφράζουν το επίπεδο πολιτισμού, προσδιορίζονται από το επίπεδο ανάπτυξης του πολιτισμού και παράγουν ταυτόχρονα πολιτισμό. Με αυτή την έννοια ο πολιτισμός είναι ποιοτικό χαρακτηριστικό κάθε ανθρώπινης κοινωνίας, πράξης και δημιουργίας, διαχέεται στο σύνολο των κοινωνικών σχέσεων και δεν αποτελεί κάτι το αυθύπαρκτο, το ανεξάρτητο, «κάτι που μπορεί να περιμένει να έρθει η σειρά του» αφού ικανοποιηθούν πρώτα άλλες ανάγκες.

►Γιατί όμως εννοούμε συνήθως με τον πολιτισμό μόνο τις «καλές τέχνες» και όχι τα υπόλοιπα;

►Γιατί όταν επέλθει το τέλος μιας εποχής εντελώς άκριτα και με ένα φολκλοριστικό, μουσειακό τρόπο αναβιβάζουμε το κάθε τι από το παρελθόν σε πολιτισμό, ενταφιάζοντάς το ουσιαστικά;

►Γιατί κατά τον ίδιο τρόπο μορφές πολιτισμού των καθημερινών ανθρώπων ανακαλύπτονται μετά τον θάνατο των ανθρώπων που τις δημιούργησαν;

►Γιατί επίσης συρρικνώνουμε την έννοια του πολιτισμού σε κάποιες πολιτιστικές δραστηριότητες, τις οποίες μάλιστα προσφέρουμε προς κατανάλωση, εκχωρώντας έτσι την αποκλειστικότητα πολιτιστικής δημιουργίας και εμπορίας σε λίγους παραγωγούς και μεταπράτες πολιτισμού και πιστεύουμε ότι έτσι συμβάλλουμε στην πολιτιστική ανάπτυξη;

►Γιατί στις λεγόμενες «σοβαρές πολιτιστικές εκδηλώσεις» το κοινό είναι η συντριπτική μειοψηφία και τι γίνεται με το μη-κοινό, δηλαδή πάνω από το 90%-95% των ανθρώπων;

►Γιατί αποσπούμε τον πολιτισμό από την καθημερινότητα και τον εξοβελίζουμε στη σφαίρα της αυτονομίας και της πολυτέλειας, θεωρώντας ότι με τον πολιτισμό θα ασχοληθούμε, αφού φτιάξουμε δρόμους, νόμους, υπονόμους;

►Γιατί οι πολίτες περιμένουν τον πολιτισμό από τα πάνω;

►Γιατί ο πολιτισμός, ειδικά στην επαρχία, να «φυτρώνει» μόνο τον Αύγουστο;

►Γιατί η παιδεία έχει μετατραπεί σε εκπαίδευση/κατάρτιση, δηλαδή σε μια διαδικασία αποκαθαρμένη από το μορφωτικό, πολιτικοκοινωνικό και αισθητικό, άρα πολιτιστικό της περιεχόμενο και έχει εργαλειοποιηθεί με μοναδικό στόχο την απασχόληση και το επάγγελμα;

►Γιατί η οικονομία και η πολιτική δεν κατανοούν ότι ο πολιτισμός με την ευρύτερη έννοια του όρου, είναι ο κύριος σκοπός τους και ίσως από τις πιο σημαντικές παραγωγικές δυνάμεις;

Για έναν πολιτισμό από τα κάτω: Προτάσεις για μια συμμετοχική δημοτική πολιτιστική πολιτική

Η πολιτική που ακολουθούν διαχρονικά οι κάθε φορά Δημοτικές Αρχές σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης και της πολιτιστικής πολιτικής, δεν δίνει τη δυνατότητα σε συλλογικότητες, φορείς και πολίτες να δραστηριοποιούνται και να συμμετέχουν σε πολιτιστικές δραστηριότητες, να εκπαιδεύονται αισθητικά και πολιτιστικά, να απολαμβάνουν πολιτιστικές δημιουργίες και να δημιουργούν πολιτισμό. Και επειδή πιστεύουμε, ότι ο πολιτισμός δεν είναι μόνο και δεν είναι κυρίως η διοργάνωση κάποιων πολιτιστικών εκδηλώσεων ως «καταναλωτικά αγαθά» και μάλιστα αμφιβόλου ποιότητας και μάλιστα μόνο σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, αλλά αφορά το σύνολο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και σκοπεύει στο να συμμετέχουν οι πολίτες στην παραγωγή πολιτισμού και στην ευαισθητοποίησή τους σχετικά με τη σημασία του πολιτισμού για μια ζωή που να αξίζει και να έχει νόημα. Με αυτή την έννοια ο πολιτισμός είναι τρόπος ζωής και ένα σύστημα αξιών, και συμπεριφορών που έχουν παραχθεί και που αποκτούν το νόημα τους με την διάχυσή τους στην καθημερινή ζωή. Είναι η αντίληψη του ανθρώπου για τον κόσμο, τη ζωή και την κοινωνία και διαμορφώνεται και εκφράζεται με την ανατροφή, την παιδεία, τις κλασικές και σύγχρονες τέχνες, τη ζωντανή παράδοση, στοιχεία τα οποία επηρεάζουν την νοοτροπία, την ηθική και την συλλογική δημιουργικότητα μιας κοινωνίας. Ο πολιτισμός μετατρέπει τον άνθρωπο σε Πολίτη.

Εάν αυτό ισχύει - και εμείς δεν αμφιβάλλουμε γι’ αυτό – τότε θα πρέπει η πολιτιστική πολιτική να έχει κύριο στόχο: την πολιτιστική-αισθητική παιδεία και ευαισθητοποίηση μικρών και μεγάλων μέσω της συμμετοχής, με άλλα λόγια να έχει μια κοινωνικο-πολιτιστική παιδαγωγική στόχευση.

Κέντρα Πολιτισμού και Νέων

Με βάση τα ανωτέρω, προτείνουμε ένα νέο Δημοτικό Πολιτιστικό Φορέα [ΔΠΦ] που η δράση του θα εξακτινώνεται σε όλο το Δήμο μέσω της δημιουργίας σε κάθε Κοινοτική Ενότητα ενός παραρτήματος “Κέντρου Πολιτισμού, Νέων και Εκπαίδευσης/Επιμόρφωσης” με σχετική αυτονομία οικονομική και επιστημονική στήριξη, που θα αποτελούν ζωντανά πολιτιστικά κύτταρα και εργαστήρια ποικίλων δραστηριοτήτων όλου του πολιτιστικού φάσματος με εργαστήρια πρακτικής μύησης στον πολιτισμό και τόπος συνάντησης για δημιουργική συμμετοχή και επικοινωνία που θα είναι ανοιχτά και θα λειτουργούν καθημερινά όλο το χρόνο.

Στόχοι του Δ.Π.Φ. θα είναι:

α. Πρόσβαση του πολίτη και ειδικότερα των Νέων στην πολιτιστική διαδικασία. Οι πολίτες να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά, όχι μόνο σαν θεατές, αλλά και σαν συνεργάτες και δημιουργοί στις πολιτιστικές δράσεις. Οι δημότες θα είναι ενεργοί πολίτες, γνώστες, συνδιαχειριστές αλλά και συνυπεύθυνοι στις αποφάσεις.

β. Συνεργασία με τοπικούς φορείς, πολιτιστικούς συλλόγους και καλλιτεχνικές ομάδες, που αποτελούν το βασικό μοχλό ανάπτυξης του πολιτισμού στο Νησί. Ανταλλαγή απόψεων, καταγραφή προβλημάτων και ιδιαιτεροτήτων. Προσπάθεια εύρεσης λύσεων, επεξεργασία, προώθηση και υλοποίηση πολιτιστικών δράσεων σε όλους τους τομείς.

γ. Συνεργασία με όλους τους άμεσα εμπλεκόμενους φορείς και ομάδες πολιτών με σκοπό την χάραξη ενιαίας δράσης και προγραμματισμού στον πολιτισμό.  

δ. Διοργάνωση σεμιναρίων επιμόρφωσης και ενδυνάμωσης των πολιτιστικών συλλόγων, θεατρικών, μουσικών, εικαστικών ομάδων αλλά και των δημοτών που επιθυμούν να συμμετάσχουν ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου.

ε. Στήριξη και προώθηση των πολιτιστικών δράσεων στα σχολεία σε συνεργασία με την ΕΛΜΕ, τους συλλόγους διδασκόντων κάθε σχολείου και τους Συλλόγους Γονέων. Παρουσίαση και προβολή σχολικών προγραμμάτων και εκδηλώσεων, σεμινάρια επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, δημιουργία θεατρικών, μουσικών, εικαστικών, περιβαλλοντικών ομάδων, ομάδας θεατρικού παιχνιδιού για παιδιά με αναπηρία και επιμόρφωση όσων θέλουν να συμμετάσχουν ενεργά σε πολιτιστικές δράσεις.

στ. Ουσιαστική στήριξη, ενίσχυση και προβολή του έργου και των πρωτοβουλιών των τοπικών δημιουργών και καλλιτεχνών καλύπτοντας έτσι την ανάγκη των πολιτών για καλλιτεχνική έκφραση.

ζ. Παρουσίαση των έργων όλων των εικαστικών και άλλων καλλιτεχνών της Κω

η. Κάλυψη υλικοτεχνικής υποδομής και εξασφάλιση εξοπλισμού, που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται απ’ όλες τις ομάδες κατά δημιουργία και την παρουσίαση της δουλειάς τους.

θ. Άμεση αναζήτηση και εξεύρεση χώρων, που θα στεγάσουν την πολιτιστική δραστηριότητα των ομάδων χειμώνα-καλοκαίρι, π.χ. Το παλιό Δημοτικό σχολείο Κεφάλου που σύντομα θα καταρρεύσει. Επίσης πολιτιστικές εκδηλώσεις, να πραγματοποιούνται σε ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, που αναμφισβήτητα θα προωθούν και την ανάδειξη των χώρων αυτών. Ωστόσο χρειάζεται επείγουσα παρέμβαση της Αρχαιολογίας, ειδικά στην Κέφαλο όπου τα μνημεία είναι εγκαταλελειμμένα και βρίσκονται σε, λίαν επιεικώς, απαράδεχτη κατάσταση και αποτελεί ντροπή και ύβρι.

ι. Διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων υπό την αιγίδα του Δήμου καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου με σκοπό την προβολή των τοπικών πολιτιστικών χαρακτηριστικών κάθε περιοχής από τις ντόπιες και φιλοξενούμενες καλλιτεχνικές ομάδες, σε συνεργασία με τα παραρτήματα.

κ. Συνεργασία με μουσεία, τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους και παραδοσιακούς τεχνίτες με σκοπό την προβολή των τοπικών πολιτιστικών χαρακτηριστικών, της τοπικής ιστορίας, λαογραφίας και παράδοσης με μια κριτική ματιά.

λ. Στήριξη και προβολή των πολιτιστικών δράσεων σε όλους τους τομείς καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, που εκτός από πόλο έλξης επισκεπτών ξένων και ντόπιων, θα ανεβάσει το πολιτιστικό επίπεδο των ντόπιων και ιδιαίτερα των νέων. καθώς και των ιστορικών – αρχαιολογικών μνημείων του Δήμου της Κω και ιδιαίτερα της Κεφάλου.

Αξίζει σε αυτή τη θέσει να τονίσουμε το εξής: Ο πολιτισμός στην ολοκληρωμένη του, πολύπλευρη μορφή εκ-τρέφεται από την πολυμορφία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων πνευματικών, πολιτιστικών, αλλά και οικονομικών. Σε μια κοινωνία μικρή ή μεγάλη που επικρατεί η ‘μονοκαλλιέργεια’, π.χ. ο τουρισμός, δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός και μάλιστα πολύμορφος πολιτισμός. Ακόμη και κάποιες εκδηλώσεις που γίνονται έχουν στόχο και μορφή τουριστικού προϊόντος.

2. Οικονομική και παραγωγική ανασυγκρότηση: Για μια βιώσιμη Αλληλέγγυα Κοινωνική Οικονομία των Κοινωνικών Αναγκών

Η ασκούμενη οικονομική πολιτική στην Ελλάδα μεταπολεμικά μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από ανυπαρξία μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού στόχων και προοπτικής. Δεν υπήρξε ποτέ ένα σχέδιο που να βασίζεται στις τεράστιες δυνατότητες αυτού του τόπου. Πάμε και ό, τι προκύψει.

Όλα σχεδόν τα πολιτικά προγράμματα στη μεταπολεμική Ελλάδα, αν και με συνήθως ελάχιστες και καμιά φορά ουσιαστικές διαφορές ως προς το περιεχόμενο, θεματοποιούν και υπόσχονται ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό, πάντα βέβαια στη λογική ενός αχαλίνωτου και ανεξέλεγκτου καπιταλισμού, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζουν την διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και παράδοσης. Παραγνωρίζοντας μια βασική αρχή ότι: η κάθε φορά κυρίαρχη κουλτούρα, είναι η κουλτούρα των κυρίαρχων. Με άλλα λόγια η επικρατούσα καπιταλιστική λογική δεν αφήνει ανεξέλεγκτα μορφές πολιτισμού και πολιτικής που ασκούν κριτική και αμφισβητούν την κατεστημένη τάξη πραγμάτων. Και έχουν γνώση και εμπειρία οι φύλακες!

Η ανάπτυξη ωστόσο εννοείται συνήθως περιοριστικά μόνο ως τεχνική υποδομή και δημιουργία κάποιων οικονομικών δραστηριοτήτων- οι οποίες ενώ είναι αυτονόητες, θα πρέπει και αυτές να εναρμονίζονται με τις κοινωνικές, πολιτικές, πολιτισμικές, οικολογικές, ανθρώπινες επιδιώξεις και ανάγκες. Η ανάπτυξη όμως περιλαμβάνει ή θα πρέπει να περιλαμβάνει τη δημιουργία όλων των προϋποθέσεων για την εμφάνιση, ανάδειξη και απελευθέρωση δυνάμεων και πόρων με κοινό στόχο την βελτίωση των όρων ζωής των ανθρώπων, με ταυτόχρονη εξασφάλιση των βασικών προϋποθέσεων μιας προοπτικής για τις επόμενες γενιές. Υπό αυτή την έννοια η συζήτηση για την ανάπτυξη και τον πολιτισμό, προϋποθέτει την προσπάθεια μιας σε βάθος ανάλυσης όλων των δεδομένων που συνθέτουν τις κοινωνίες σε αλληλεξάρτηση αλλά και σε σχέση με τις ευρύτερες κοινωνικές συνθήκες και διαδικασίες.

Η έννοια της ανάπτυξης όπως τουλάχιστον χρησιμοποιείται στην Ελλάδα είναι προβληματική. Το περιεχόμενο που της αποδίδεται είναι κανονιστικό, αξιολογικό, με άλλα λόγια αυτό που κάθε φορά υπονοεί η έννοια της ανάπτυξης θεωρείται εξορισμού και θετικό. Επιπλέον εννοεί η ανάπτυξη κύρια μια ποσοτική μεγέθυνση του οικονομικού οφέλους, εννοείται για τους λίγους. Δεν λαμβάνει καμιά πρόνοια και έγνοια για το μέλλον και για τις μελλούμενες γενιές. Ακόμη βέβαια και στο περιοριστικό πλαίσιο της κυρίαρχης οικονομικής λογικής, είναι μια τέτοια έννοια της ανάπτυξης προβληματική και αντιπαραγωγική. Σαφώς η ανάπτυξη μιας οικονομίας με κοινωνικό αλληλέγγυο πρόσημο είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση των όρων ζωής των ανθρώπων σε μια κοινωνία. Όμως αυτό που συμβαίνει είναι πως η νεοφιλελεύθερη οικονομία και η αγορά έχουν αποσπαστεί από τις υπόλοιπες κοινωνικές σχέσεις, έχουν υποστασιοποιηθεί, έχουν γίνει αυτοσκοπός, έχουν θέσει εαυτόν πέραν και πάνω από την κοινωνία, ως μια λυδία λίθος, στη βάση της οποίας αξιολογούνται τα πάντα ως προς το αν αξίζει να υπάρχουν ή όχι, ακόμη και κυρίως τα κοινά για όλους αγαθά παιδεία, υγεία, εργασία, ενέργεια, κατοικία, ελεύθερος χρόνος, πολιτισμός, αξιοπρέπεια, φύση, παραλίες, δημόσιοι χώροι και επιβάλλουν την προσαρμογή των όρων ζωής των ανθρώπων στις δικές τους επιχειρηματικά ορθολογικές ανάγκες και συμφέροντα, με άλλα λόγια υποσκάπτουν αυτό που υποτίθεται ότι πρέπει να προάγεται σε μια δημοκρατική κοινωνία, όχι βέβαια σε μια δήθεν. Ωστόσο τίθενται διάφορα ερωτήματα, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στην κυρίαρχη άποψη και συζήτηση.

►Ποιος είναι ο σκοπός της οικονομίας και της ανάπτυξης; Αποτελούν αυτοσκοπό;

►Ποιος συμμετέχει στη διαδικασία της παραγωγής και της ανάπτυξης;

►Για ποιον επιδιώκεται η ανάπτυξη;

►Τι γίνεται με τα φυσικά και κοινωνικά όρια της συνεχούς ανάπτυξης;

►Οικονομική ανάπτυξη με οποιοδήποτε κόστος;

►Δεν υπάρχουν άλλες μορφές ανάπτυξης, εκτός από την καθιερωμένη;

►Η φύση, το φυσικό περιβάλλον και οι φυσικοί πόροι ανήκουν αποκλειστικά στα οικονομικά συμφέροντα;

► Τι θα γίνει με τις επόμενες γενιές;

► Γιατί συμπεριφερόμαστε ως εάν να είμαστε οι τελευταίοι που θα ζήσουν σε αυτό τον πλανήτη;

►Γιατί η οικονομική ανάπτυξη, ενώ φαινομενικά βελτιώνει τους όρους ζωής, βαθαίνει παλιές και δημιουργεί νέες κοινωνικές ανισότητες, αυξάνει την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα, οδηγεί χιλιάδες στην ανεργία και την απελπισία, αυξάνει τον πλούτο λίγων και μειώνει τις δυνατότητες μιας αξιοπρεπούς ζωής για τους πολλούς;

►Οι οικονομολόγοι λένε πως η εργασία παράγει πλούτο. Τότε γιατί οι εργάτες είναι φτωχοί;

►Γιατί η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνδέεται με εκμετάλλευση των εργαζομένων, με ατομικισμό, ευελιξία, διάρρηξη όλων των συλλογικών μορφών οργάνωσης των πολιτών και να υποσκάπτει την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και όλους τους θεσμούς αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας;

► Γιατί συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι το νόημα της ζωής, το ευ ζήν, βρίσκεται στη συσσώρευση πλούτου, αγαθών και στην κατανάλωση και παραμένουν ωστόσο για τους πολλούς άπιαστο όνειρο;

►Γιατί η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να οδηγεί στην αποικιοποίηση και απ-αλλοτρίωση του βιόκοσμου, του χρόνου και του δημόσιου και του ιδιωτικού κοινωνικού χώρου των ανθρώπων;

►Γιατί η κυρίαρχη οικονομική λογική βλέπει την πολιτιστική ανάπτυξη ως παράγοντα κόστους, ως πολυτέλεια και όχι ως τον κύριο και απώτερο στόχο της, αλλά και ως πρώτης τάξης κεφάλαιο, άρα ως σημαντικό παραγωγικό παράγοντα;

Η ασκούμενη οικονομική πολιτική εδώ και δεκαετίες στην χώρα μας έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή του παραγωγικού ιστού και την εξαθλίωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, με μοναδικό γνώμονα την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των οικονομικά ισχυρών και των δανειστών της χώρας. Με βάση και τα τελευταία γεγονότα σε σχέση με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία, καθώς και η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ-Mercosur με χώρες της Νότιας Αμερικής, φαίνεται ξεκάθαρα ότι στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι να αποτελειώσει αυτούς τους σημαντικούς τομείς οικονομίας. Προωθείται ένα μοντέλο διεθνούς καταμερισμού εργασίας που οδηγεί πολλούς τομείς της οικονομίας σε δραστική συρρίκνωση έως εξαφάνιση και υποσκάπτει συθέμελα τις κοινωνίες.

Όταν όμως μια οικονομία, τοπική ή εθνική, στηρίζεται κυρίως σε έναν ή λίγους τομείς της οικονομίας, εκτίθεται σε εξάρτηση και κινδύνους σε περίπτωση που οι λίγοι τομείς βρεθούν σε κρίση.

Η επικράτηση της μονοκαλλιέργειας του τουρισμού και μάλιστα στη χειρότερή του εκδοχή χωρίς έστω να εκμεταλλεύεται την παρουσία χιλιάδων επισκεπτών αναπτύσσοντας την παραγωγή προϊόντων που να καλύπτουν ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των αναγκών οδήγησε σε μια στρεβλή εξέλιξη όλο τον τομέα υποσκάπτοντας στην ουσία την ίδιά του την ύπαρξη. Ακόμη κι' αν αφαιρέσει κανείς από τις σχεδόν ανεπανόρθωτες περιβαλλοντικές, πολιτιστικές και κοινωνικές συνέπειες της συγκεκριμένης τουριστικής πολιτικής και αξιολογήσει την μέχρι τώρα προσφορά του τουρισμού στην τοπική κοινωνία με καθαρά οικονομίστικους όρους το ισοζύγιο θα είναι με μεγάλη σιγουριά αρνητικό. Τα κροκοδείλια δάκρυα κάποιων μεγαλοπαραγόντων του τουριστικού κυκλώματος για την αρνητική πορεία του τουρισμού στην Κω και όχι μόνο, καθώς και η κριτική που ασκούν δεν συμπεριλαμβάνει τη δική τους ευθύνη, καθώς και την ανύπαρκτη τουριστική πολιτική των κυβερνήσεων και των δημοτικών αρχών που υποστηρίζουν και από τις οποίες στηρίζονται.

Η απλή εξάλλου οικονομική λογική υπαγορεύει ότι δεν μπορεί μια τοπική οικονομία να στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο σε ένα τομέα, αφού μια κρίση του συγκεκριμένου τομέα μπορεί να προκαλέσει τεράστια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Και είναι αυτό ακόμη πιο σκανδαλώδες όταν μια τοπική κοινωνία όπως αυτή της Κω έχει πολλές και τεράστιες άλλες δυνατότητες. Ένας επιπλέον λόγος που διαφεύγει βέβαια των τεχνοκρατών νεοφιλελεύθερης λογικής είναι ότι μια οικονομική μονοκαλλιέργεια συμβάλει στην συρρίκνωση του πολιτισμικού πλούτου, της πολιτισμικής φαντασίας και δημιουργικότητας. Η ποικιλία και η πολυμορφία των οικονομικών δραστηριοτήτων είναι αυτή που εκτός των άλλων τροφοδοτεί και δημιουργεί έναν πολύμορφο, πολυδιάστατο πολιτισμό. Η απόλυτη κυριαρχία μιας οικονομικής δραστηριότητας οδηγεί επιπλέον σε ανισοβαρείς κοινωνικές σχέσεις και επιβάλει τη δική της λογική στη ρύθμιση και διαχείριση όλων των ζητημάτων που αφορούν στην συνολική ύπαρξη των πολιτών.

Στην Κω όπου έχει κυριαρχήσει ως σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση ο τουρισμός, φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο πολιτισμός έχει μαραζώσει και κάθε ίχνος αναζήτησης έχει εξαφανιστεί. Επικρατεί μια άπνοια σχετικά με κινήσεις πολιτών, με πνευματικές αναζητήσεις και εναλλακτικές προτάσεις στην κοινωνία των πολιτών. Όλα στρέφονται γύρω από τον τουρισμό και μάλιστα μια μορφή τουρισμού που υποθηκεύει το ίδιό του το μέλλον, καταστρέφει το περιβάλλον, εκμεταλλεύεται και εξοντώνει τους εργαζόμενους για 5 με 6 μήνες και τους άλλους μήνες πέφτουν σε νάρκωση. Επιβάλλει δε ένα τρόπο ζωής που αλλάζει άρδην τις κοινωνικές σχέσεις και δεν συνάδει με μια ανθρωπολογική κανονικότητα.

Τούτων δοθέντων, επιδίωξη θα πρέπει να είναι ο Δήμος να επιτελέσει, επιτέλους, το ρόλο του και να μετατραπεί σε κύτταρο πραγματικής Αυτοδιοίκησης, Δημοκρατίας, Αλληλεγγύης και τοπικής αναπτυξιακής πολιτικής που να μην υποθηκεύει το μέλλον των επόμενων γενεών.

Η τοπική οικονομία και πριν την κρίση ήταν σε κρίση και αργά ή γρήγορα θα έφτανε σε αδιέξοδο. Τα ευρήματα ερευνών που έχουν γίνει δεν μας εκπλήσσουν δεδομένου ότι σε γενικές γραμμές χαρακτηρίζουν και εκφράζουν μια συγκεκριμένη λογική σε σχέση με το κυρίαρχο μοντέλο ανάπτυξης που φαίνεται να επικρατεί πανελλαδικά και ιδιαίτερα σε παρόμοιες περιοχές όπως ο Δήμος Κω. Αυτό σημαίνει ότι πέρα από ειδικές συγκεκριμένες παρεμβάσεις και πολιτικές άμεσης και βραχυπρόθεσμης στόχευσης, που όμως θα πρέπει να εμπεριέχουν, να υποστηρίζουν και να θέτουν τις βάσεις για μια μελλοντική προοπτική, αυτό που επείγει είναι ένας ριζικός αναπροσανατολισμός της συνολικής στρατηγικής και πολιτικής όσον αφορά την ανάπτυξη της περιοχής: Η συνολική οικονομία θα πρέπει να στραφεί προς μια βιώσιμη αλληλέγγυα κοινωνική οικονομία εκμεταλλευόμενη τα τοπικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η ιδέα αυτή δεν αποτελεί ένα εγκεφαλικό κατασκεύασμα εκτός τόπου, καιρού και χρόνου, αλλά την μόνη πραγματικά ρεαλιστική διέξοδο από την κρίση.

                                                                                                             ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ