Αλλάζουν «χέρια» οι πολεοδομίες

Από την 1^η Ιουλίου 2026 αναμένεται να ξεκινήσει η διαδικασία της μεταφοράς των πολεοδομιών από τους δήμους στον «Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης», γεγονός που έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις, κύρια από την πλευρά δήμων. Όπως δηλώνει ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο, από τις αρμοδιότητες των δήμων έχει απαλειφθεί το άρθρο που αφορά στην έκδοση πολεοδομικών αδειών και στον έλεγχο της δόμησης. «Η παράλειψη αυτή μόνο τυχαία δεν είναι. Οι αρμοδιότητες που αφορούν τις πολεοδομίες δεν λέγεται ρητά ότι καταργούνται, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται, προετοιμάζοντας το έδαφος για νέο νομοθέτημα» σημειώνει, προσθέτοντας πως, «η κυβέρνηση, υπό την πίεση συγκεκριμένων συντεχνιακών συμφερόντων, προχωράει σε μια μεθόδευση η οποία εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Η εν λόγω μεθόδευση φαίνεται να φτάνει στην τελική της ευθεία, όχι μέσα από μια ανοιχτή και ουσιαστική πολιτική συζήτηση, αλλά μέσω της “διακριτικής” απάλειψης των σχετικών αρμοδιοτήτων από το νέο θεσμικό πλαίσιο».

Αναφέρει δε πώς, το διοικητικό συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος ετοιμάζεται να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας  αμέσως μόλις εκδοθεί η πρώτη διοικητική πράξη.

Στο κτηματολόγιο οι πολεοδομίες, στο ΣτΕ οι δήμαρχοι

Σύμφωνα με πληροφορίες, με προσφυγή στο ΣτΕ ετοιμάζεται να «απαντήσει» η ΚΕΔΕ μόλις εκδοθεί η πρώτη διοικητική πράξη που αφορά τις πολεοδομίες

• Ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι όροι δόμησης και οι χρήσεις γης είναι κατεξοχήν τοπικές υποθέσεις και αφορούν τη μορφή και τη λειτουργία κάθε πόλης, αναφέρει ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας ετοιμάζεται να προσφύγει το διοικητικό συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος αμέσως μόλις εκδοθεί η πρώτη διοικητική πράξη που αφορά στις πολεοδομίες. Όπως δηλώνει ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, η κυβέρνηση δρομολογεί την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους με συγκεκριμένα βήματα.

Στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο, από τις αρμοδιότητες των δήμων έχει απαλειφθεί το άρθρο που αφορά στην έκδοση πολεοδομικών αδειών και στον έλεγχο της δόμησης. Στόχος της κυβέρνησης, πάντως, είναι η δημιουργία ενιαίου σημείου εξυπηρέτησης για όλα τα θέματα που αφορούν το ακίνητο, όπου θα συγχωνευθούν το κτηματολόγιο και οι πολεοδομίες.

Οι δήμοι αντιδρούν στην αφαίρεση αρμοδιοτήτων

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», ήδη έχει συσταθεί ομάδα επιστημόνων που επεξεργάζεται το εν λόγω σενάριο. Ο Α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, με δηλώσεις του επισημαίνει ότι η κυβέρνηση δρομολογεί την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων των ΥΔΟΜ από τους δήμους με συγκεκριμένα βήματα.

Στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης –η διαβούλευση του οποίου έληξε την προηγούμενη Πέμπτη (4/6/2026) – από τις αρμοδιότητες των δήμων έχει απαλειφθεί το άρθρο 94 παράγραφος 1 και 2 του νόμου 3852/2010 (Καλλικράτης) που αφορά την έκδοση πολεοδομικών αδειών και τον έλεγχο της δόμησης μέσω των υπηρεσιών δόμησης των δήμων (ΥΔΟΜ). Η παράλειψη αυτή μόνο τυχαία δεν είναι, σημειώνει. «Οι αρμοδιότητες που αφορούν τις πολεοδομίες δεν λέγεται ρητά ότι καταργούνται, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται, προετοιμάζοντας το έδαφος για νέο νομοθέτημα» τονίζει στην «Κ» ο κ. Κωνσταντέλλος.

Πηγές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ανέφεραν ότι ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας που κατατέθηκε πριν από λίγες μέρες στη Bουλή, αρχικά αναμενόταν να φέρει τις αλλαγές στις ΥΔΟΜ, όμως τελικά επιλέχθηκε να παραμείνει ένα «τεχνικό κείμενο που απλώς ενσωματώνει όλη τη σχετική νομοθεσία».

«Εδώ και χρόνια διατυπώνεται, με διαφορετικούς τρόπους κάθε φορά, η πρόθεση αφαίρεσης των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους. Σήμερα φαίνεται ότι η κυβέρνηση, υπό την πίεση συγκεκριμένων συντεχνιακών συμφερόντων, προχωράει σε μια μεθόδευση η οποία εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Η εν λόγω μεθόδευση φαίνεται να φτάνει στην τελική της ευθεία, όχι μέσα από μια ανοιχτή και ουσιαστική πολιτική συζήτηση, αλλά μέσω της “διακριτικής” απάλειψης των σχετικών αρμοδιοτήτων από το νέο θεσμικό πλαίσιο», επισημαίνει ο κ. Κωνσταντέλλος.

Η μεθόδευση αυτή, προσθέτει, συνδέεται με τον αγώνα πολλών δήμων εναντίον διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, «που αλλοίωναν τη φυσιογνωμία των πόλεων, επιβάρυναν το οικιστικό περιβάλλον και υποβάθμιζαν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και ο οποίος οδήγησε στην ακύρωση κρίσιμων διατάξεων του ΝΟΚ από τη Δικαιοσύνη».

Τα φαινόμενα διαφθοράς σε κατά τόπους πολεοδομίες που έρχονται στη δημοσιότητα δεν δικαιολογούν την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων από τους δήμους, σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντέλλο, που τονίζει ότι η λύση είναι να ληφθούν μέτρα κατά της διαφθοράς. «Ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι όροι δόμησης και οι χρήσεις γης είναι κατεξοχήν τοπικές υποθέσεις και αφορούν τη μορφή και τη λειτουργία κάθε πόλης και κάθε γειτονιάς στο μέλλον. Η αυτοδιοίκηση Α΄ βαθμού λογοδοτεί στους πολίτες για το περιβάλλον και τη δόμηση στους δήμους που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής τους», συμπληρώνει. «Αυτό άλλωστε επιβάλλουν και τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, τα οποία κατοχυρώνουν την αρχή της διοικητικής αποκέντρωσης και την ευθύνη των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση των τοπικών υποθέσεων», υπογραμμίζει, επισημαίνοντας ότι «αν η κυβέρνηση επιλέξει να προχωρήσει στην αφαίρεση αυτών των αρμοδιοτήτων, θα μας βρει απέναντι».

Η στάση της ΚΕΔΕ έχει ήδη αποφασιστεί από τον προηγούμενο Σεπτέμβριο, όταν το διοικητικό συμβούλιο εξέδωσε ομόφωνη απόφαση με την οποία δήλωσε κατηγορηματικά αντίθετο στην αφαίρεση της αρμοδιότητας των πολεοδομιών από τους δήμους.

Η διάρθρωση του νέου φορέα κτηματολογίου

Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Αυτό το εύηχο όνομα θα έχει, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στο υπουργικό συμβούλιο τον περασμένο Νοέμβριο, ο νέος οργανισμός στον οποίο θα συγχωνευθούν το κτηματολόγιο και οι πολεοδομίες. Σύμφωνα με τα όσα είχαν ανακοινωθεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου σημείου εξυπηρέτησης για όλα τα θέματα που αφορούν το ακίνητο.

Η κτηματοδομία θα αναλάβει «την καταγραφή, τεκμηρίωση και εγγύηση της ιδιοκτησίας, την έκδοση οικοδομικών αδειών και όλων των συναφών πράξεων (βεβαιώσεις όρων δόμησης, προεγκρίσεις), τον έλεγχο των κατασκευών και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας».

Για να προχωρήσει το σχέδιο πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί το νομοθετικό πλαίσιο και κατόπιν η κτηματογράφηση.

Στον νέο φορέα πρόκειται να μεταφερθούν οι αρμοδιότητες των πολεοδομιών, που αφορούν την έκδοση οικοδομικών αδειών, τις προεγκρίσεις και βεβαιώσεις όρων δόμησης, τον έλεγχο κατασκευών και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας. Στους δήμους θα απομείνουν οι αρμοδιότητες των πολεοδομιών σχετικά με την εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού, δηλαδή η σύνταξη διαγραμμάτων και πράξεων εφαρμογής, διαχείριση διαδικασιών τακτοποίησης, αναλογισμού, προσκυρώσεων και καταχωρίσεων, καθώς και οι ρυμοτομικές και τοπογραφικές εφαρμογές.

Όσον αφορά τη διοικητική οργάνωση, η νέα υπηρεσία ουσιαστικά θα δημιουργηθεί μέσα στο σώμα του Εθνικού Κτηματολογίου, με ενιαίο διοικητή και δύο υποδιοικητές, έναν για τη δόμηση και έναν για το κτηματολόγιο. Στη νέα Γενική Διεύθυνση Δόμησης θα υπάγονται 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης (ΠΚΔ) και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης (ΤΚΔ), τα οποία θα αξιοποιούν τα σημερινά κτηματολογικά γραφεία.

Η δημιουργία της κτηματοδομίας είναι μια επιλογή με σαφές πολιτικό πρόσημο, η οποία έχει υποστηριχθεί δημόσια από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Αφορμή ήταν η σύγκρουση δήμων με το υπουργείο Περιβάλλοντος και το ΤΕΕ λόγω της προσπάθειας ορισμένων δημάρχων να ανακόψουν την εφαρμογή των μπόνους δόμησης του ΝΟΚ στην περιοχή τους.

Προφανώς, για να προχωρήσει όλο αυτό το σχέδιο πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί το νομοθετικό πλαίσιο και κατόπιν η κτηματογράφηση. Επίσης πρέπει να γίνουν διαγωνισμοί ΑΣΕΠ για τη στελέχωση των κτηματοδομιών με μηχανικούς, καθώς οι πολεοδομίες σήμερα είναι εξαιρετικά υποστελεχωμένες. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι η έκδοση αδειών γίνεται ηλεκτρονικά, με ευθύνη του μηχανικού από το 2018, ενώ η πολεοδομία ελέγχει μόνο τις περιπτώσεις προέγκρισης μιας άδειας και δίνει όρους δόμησης.

Πηγή: Καθημερινή

Ρεπορτάζ: Τάνια Γεωργιοπούλου και Γιώργος Λιάλιος.