Στο μικροσκόπιο της Κομισιόν η Ελλάδα για την ανακύκλωση - Χαμένοι στόχοι, σωρευμένες καθυστερήσεις και ακτές γεμάτες πλαστικό

Κρούει αυστηρά τον κώδωνα του κινδύνου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τελεσίγραφο δύο μηνών έδωσε στην Ελλάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έθεσε για ακόμα μία φορά στο μικροσκόπιο τις εξαιρετικά φτωχές επιδόσεις της χώρας μας στο ζήτημα της διαχείρισης αποβλήτων και της ανακύκλωσης, όπου έχει αποτύχει να εκπληρώσει βασικές ευρωπαϊκές υποχρεώσεις που έπρεπε να έχουν επιτευχθεί εδώ και χρόνια.

Η Κομισιόν δίνοντας συνέχεια στη διαδικασία επί παραβάσει για την Ελλάδα που είχε ξεκινήσει το 2024, απέστειλε νέα προειδοποιητική επιστολή βασιζόμενη στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αναφορικά με τους δεσμευτικούς στόχους της ανακύκλωσης. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τόσο η Ελλάδα όσο και ορισμένες άλλες χώρες της Ε.Ε. θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να πετύχουν τους στόχους που έχουν τεθεί.

Η χώρα μας έχει πλέον προθεσμία δύο μηνών να απαντήσει στην Επιτροπή και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις που έχουν επισημανθεί. Εάν η απάντηση δεν κριθεί επαρκής, η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, το οποίο είναι αυτό της αποστολής αιτιολογημένης γνώμης, το τελευταίο βήμα πριν την παραπομπή της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Η βασική παράβαση της Ελλάδας αφορά τον στόχο της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων. Η οδηγία - πλαίσιο για τα απόβλητα θέτει νομικά δεσμευτικούς στόχους για την ανακύκλωση υλικών όπως το χαρτί, τα μέταλλα, το πλαστικό και το γυαλί. Ο στόχος που έπρεπε να είχε επιτευχθεί έως το 2020 ήταν το 50% όσον αφορά την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων.

Η Ελλάδα είναι ακόμα μακριά από τον συγκεκριμένο στόχο, καθώς σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, το ποσοστό ανακύκλωσης το 2023 ήταν κάτω από 20%, ενώ ακόμα πιο μακριά βρίσκεται από τον στόχο για το 2025 που φτάνει το 55% της διάθεσης αποβλήτων και την αξιοποίηση των υλικών ως νέων πόρων.

Η δεύτερη σημαντική πτυχή που αφορά την Ελλάδα είναι τα απορρίμματα συσκευασίας. Οι καθορισμένοι στόχοι ανακύκλωσης για διάφορα υλικά ισοδυναμούν με ποσοστό 60% για το γυαλί, 60% για το χαρτί και το χαρτόνι, 50% για τα μέταλλα, 22,5% για τα πλαστικά και 15% για το ξύλο.

Επτά κράτη μέλη δεν πέτυχαν αρκετούς στόχους για το 2020, το 2021, το 2022 και το 2023. Για την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι δεν επιτεύχθηκαν οι στόχοι για το σύνολο των απορριμμάτων συσκευασίας και για το γυαλί στις περιόδους αξιολόγησης που εξετάστηκαν.

«Πληγή» η πλαστική ρύπανση και στις ακτές

Η εικόνα των επιδόσεων της χώρας στην ανακύκλωση συνδέεται άμεσα και με την αυξημένη παρουσία πλαστικών αποβλήτων στο περιβάλλον και στις ελληνικές ακτές, όπως καταδεικνύεται από τα στοιχεία του προγράμματος του WWF Ελλάς «Υιοθέτησε μια παραλία».

Η έκθεση αποτελεσμάτων για την περίοδο 2021 - 2026 καταγράφει για πρώτη φορά και μικροπλαστικά, ενώ συνολικά παρουσιάζει τα δεδομένα από περισσότερες από 200 παραλίες της χώρας. Σύμφωνα με αυτά, από τον Μάιο του 2021 έως τον Απρίλιο του 2026 καταγράφηκαν συνολικά 464.935 απορρίμματα σε 204 παραλίες, σε σταθερό δείγμα 100 μέτρων ανά παραλία. Κυρίαρχο εύρημα ήταν τα πλαστικά. Τα τεχνητά πολυμερή υλικά αποτελούν περίπου το 80% του συνόλου των απορριμμάτων που καταγράφηκαν, επιβεβαιώνοντας ότι η πλαστική ρύπανση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα υποβάθμισης των ελληνικών ακτών.

Η μέση τιμή ανέρχεται σε 428 απορρίμματα ανά 100 μέτρα παραλίας, αριθμός ο οποίος είναι περίπου 21 φορές υψηλότερος από το ανώτατο όριο των 20 απορριμμάτων ανά 100 μέτρα που ορίζει η ευρωπαϊκή Οδηγία - Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική.

Συχνότερα απορρίμματα τα αποτσίγαρα

Τα δεδομένα του προγράμματος δείχνουν ότι ορισμένα είδη απορριμμάτων επανέρχονται σταθερά στις ελληνικές παραλίες με τα αποτσίγαρα να αποτελούν για πέμπτη συνεχή χρονιά το συχνότερο εύρημα, αντιπροσωπεύοντας το 24,8% όλων των καταγεγραμμένων απορριμμάτων. Την πεντάδα των αποβλήτων που συναντιούνται συχνότερα συμπληρώνουν τα κομμάτια πλαστικών, τα πλαστικά καπάκια, τα πλαστικά καλαμάκια και τα κομμάτια φελιζόλ.

Θετικό στοιχείο των φετινών καταγραφών είναι το γεγονός ότι σε 15 παραλίες με συνεχή παρακολούθηση καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος, η μέση ποσότητα απορριμμάτων μειώθηκε κατά 18%. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στα κομμάτια φελιζόλ, τα οποία μειώθηκαν κατά 62%, στα πλαστικά ποτήρια μιας χρήσης με μείωση 36% και στις συσκευασίες από γλυκά, πατατάκια και σοκολάτες με μείωση 43%. Ωστόσο, τα αποτσίγαρα παρουσίασαν πολύ μικρότερη μείωση, μόλις 6%, παραμένοντας ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα στις ακτές.

Μικροπλαστικά: το αόρατο πρόβλημα

Η φετινή καταγραφή του WWF Ελλάς περιλαμβάνει για πρώτη φορά δειγματοληψίες άμμου για μικροπλαστικά σε εννέα ελληνικές παραλίες, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Μικροπλαστικών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ.

Στα δείγματα εντοπίστηκαν συνολικά 323 μικροπλαστικά σωματίδια, με ιδιαίτερα μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιοχών. Η υψηλότερη συγκέντρωση καταγράφηκε στη Θεσσαλονίκη, με 168,8 μικροπλαστικά ανά τετραγωνικό μέτρο και συνολικά 211 σωματίδια. Στο σύνολο των δειγμάτων κυριάρχησαν τα πλαστικά θραύσματα, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 76% των μικροπλαστικών. Ακολούθησαν τα βιομηχανικά πέλλετς με 17%, το φελιζόλ με 3%, τα φιλμ με 2% και οι ίνες με 2%.

Η ανάλυση των πολυμερών έδειξε ότι κυρίαρχα υλικά ήταν το πολυαιθυλένιο (PE) σε ποσοστό 62% και το πολυπροπυλένιο (PP) σε ποσοστό 18%, δηλαδή υλικά που χρησιμοποιούνται ευρέως σε συσκευασίες και προϊόντα μιας χρήσης

Πηγή: Έθνος

Ρεπορτάζ: Μαρία Ηλιοπούλου.