Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Κυρία Γαβαλά, με αφορμή τον πραγματικά άδικο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, έχει ξεκινήσει έρευνα από τις αρμόδιες αρχές για τα αίτια που τον προκάλεσαν. Αυτό το γεγονός έχει προκαλέσει πλήθος συζητήσεων… Ομολογώ πως δεν γνώριζα ότι ένας ανειδίκευτος γιατρός μπορεί να ανοίξει ιατρείο. Πείτε μου κατ' αρχάς, ποιες υπηρεσίες, νόμιμα εννοείται, μπορεί να προσφέρει;
Κ.Γ.: Καταλαβαίνω απόλυτα γιατί αυτό το ερώτημα απασχολεί τόσο κόσμο αυτές τις μέρες. Ένας άδικος θάνατος πονάει όλους μας, τους γιατρούς πρώτους, και είναι φυσικό να ζητάμε απαντήσεις.
Η έρευνα θα αποδείξει τι έχει συμβεί.
Η νομοθεσία αναφέρει πως ένας γιατρός χωρίς τίτλο ειδικότητας μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, να ασκεί το επάγγελμα και να λειτουργεί ιδιωτικό ιατρείο. Χρειάζεται πτυχίο Ιατρικής, άδεια άσκησης, εγγραφή στον Ιατρικό Σύλλογο και την προβλεπόμενη διαδικασία νόμιμης λειτουργίας, με τις ακριβείς προϋποθέσεις να επιβεβαιώνονται πάντα από τις αρμόδιες αρχές.
Μπορεί να προσφέρει υπηρεσίες που αντιστοιχούν στην εκπαίδευσή του, στην πραγματική του επάρκεια και στο νόμιμο πεδίο του, όπως κάνει καθημερινά η μεγάλη πλειονότητα των συναδέλφων μας με ευσυνειδησία. Το όριο είναι να μην εμφανίζεται κανείς ως ειδικός, ούτε να εκτελεί πράξεις για τις οποίες δεν διαθέτει την απαιτούμενη εκπαίδευση, εμπειρία ή υποδομή. Η άδεια λειτουργίας του ιατρείου δίνει το δικαίωμα λειτουργίας, όχι ειδικότητα, ούτε εξειδίκευση και δεν εγκρίνει αυτόματα κάθε ιατρική πράξη.
Ερ: Στην Κω έχουμε τέτοιες περιπτώσεις και εάν ναι, πόσες;
Κ.Γ.: Υπάρχουν στο νησί μας γιατροί χωρίς τίτλο ειδικότητας, όπως σε κάθε περιοχή της χώρας. Ο αριθμός δεν είναι σταθερός, εξαρτάται από νέους εγγεγραμμένους ή τις αποχωρήσεις.
Κάτι που θα ήθελα να ξεκαθαρίσω, άλλο ο γιατρός χωρίς ειδικότητα και άλλο ο Γενικός ή Οικογενειακός Ιατρός, που έχει αναγνωρισμένη ειδικότητα και σημαντικό ρόλο στην πρωτοβάθμια φροντίδα.
Ερ: Καλά κάνετε και το ξεκαθαρίζετε. Τελικά, οι μη εξειδικευμένοι είναι γιατροί ή «περίπου γιατροί»;
Κ.Γ.: Είναι γιατροί, με πλήρη δικαιώματα και ευθύνες, όχι «περίπου γιατροί». Εξειδίκευση βέβαια και ειδικότητα είναι διαφορετικά πράγματα. Αυτό που δεν έχουν, είναι ειδικότητα σε συγκεκριμένο πεδίο. Το πτυχίο και η άδεια άσκησης τους δίνουν την ιδιότητα του γιατρού, η ειδικότητα είναι κάτι επιπλέον, που αποκτάται με μια συγκεκριμένη πορεία εκπαίδευσης.
Κάθε γιατρός, ειδικευμένος ή μη, οφείλει να γνωρίζει τα όρια της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων του. Αυτό δεν είναι περιορισμός, είναι ο πυρήνας της ιατρικής δεοντολογίας και προστατεύει εξίσου τον ασθενή και τον ίδιο τον γιατρό.
Ερ: Σωστά, αλλά δυστυχώς όπως διαπιστώνουμε, μερικές φορές η δεοντολογία στην Ελλάδα πάει περίπατο. Και όταν μιλάμε για την υγεία, αυτό αποκτά άλλη διάσταση. Κυρία Γαβαλά, ανάμεσα στα ερωτήματα που έχουν τεθεί, είναι το εξής: κάθε πότε ο κατά τόπους Ιατρικός Σύλλογος ελέγχει τα ιδιωτικά ιατρεία;
Κ.Γ.: Η νομοθεσία δίνει σαφή απάντηση εδώ. Σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 4 του ν. 4771/2021, ο Ιατρικός Σύλλογος οφείλει να ελέγχει κάθε χρόνο δειγματοληπτικά το 10% των φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην περιοχή του, με στόχο να έχουν ελεγχθεί όλοι οι φορείς με βεβαίωση λειτουργίας μέσα σε μια πενταετία από την έναρξη ισχύος του νόμου, δηλαδή από την 1η Φεβρουαρίου 2021. Πρακτικά αυτό σημαίνει έναν κύκλο ελέγχου περίπου κάθε πέντε χρόνια για κάθε ιατρείο, πέρα από τους έκτακτους ελέγχους που γίνονται όποτε υπάρχει καταγγελία ή ένδειξη παράβασης.
Ερ: Εκτός από τους Ιατρικούς Συλλόγους, ποιος δημόσιος φορέας ή ποιοι δημόσιοι φορείς έχουν την υποχρέωση των ελέγχων; Και βέβαια, εάν ελέγχουν…
Κ.Γ.: Εξαρτάται από το αντικείμενο. Ο Ιατρικός Σύλλογος ασχολείται με την άσκηση του επαγγέλματος, τη δεοντολογία και, όπου προβλέπεται, τη νόμιμη λειτουργία. Οι υπηρεσίες της Περιφέρειας και του Υπουργείου Υγείας έχουν αρμοδιότητες δημόσιας υγείας, ο ΕΟΦ ασχολείται με φάρμακα και ιατροτεχνολογικά προϊόντα, και οι εισαγγελικές ή αστυνομικές αρχές αναλαμβάνουν όπου υπάρχουν ενδείξεις ποινικών αδικημάτων. Η πολυδιάσπαση αυτή καθυστερεί ενίοτε τις διαδικασίες, το παραδέχομαι, αλλά ο πολίτης αξίζει να προστατεύεται 360 μοίρες.
Ερ: Συμπερασματικά λοιπόν, ο οποιοσδήποτε ανειδίκευτος γιατρός, αφού πάρει άδεια και ελεγχθεί, έχει την «ευκαιρία» να προβεί και σε άλλες «πράξεις», παρανόμως, αφού το σύστημα «μπάζει».
Κ.Γ.: Στοχοποιείτε τους μη ειδικούς ιατρούς και αυτό είναι άδικο. Ανειδίκευτος δεν είναι συνώνυμο κακού ιατρού. Σημαίνει ότι ασχολείται με την βασική επιστήμη της ιατρικής όπως διδάσκεται στα πανεπιστήμια.
Υπάρχουν αδυναμίες στην εποπτεία, κυρίως στην διαφήμιση στα σόσιαλ, αυτό είναι αλήθεια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γιατρός χωρίς ειδικότητα δρα ανεξέλεγκτα. Ούτε ότι κάθε ιατρός με ειδικότητα φυσικά! Η μεγάλη πλειονότητα των συναδέλφων λειτουργεί μέσα στα όριά, με σεβασμό στον ασθενή, και δεν θα ήθελα η υπόθεση Μαζωνάκη να γίνει αφορμή για γενίκευση σε βάρος όλων.
Όποιος γιατρός υπερβαίνει την εκπαίδευση, τις δεξιότητες ή το νόμιμο πεδίο του, η πράξη του παραμένει παράβαση όσο κι αν υπάρχει άδεια ή πινακίδα στην πόρτα. Η κρίση γίνεται πάντα με βάση τα πραγματικά περιστατικά. Και βέβαια η πρόληψη σημαίνει έλεγχο πριν προκληθεί βλάβη, όχι μόνο αντίδραση μετά.
Ερ: Το «τσουβάλιασμα» κυρία Γαβαλά το απεχθάνομαι, οπότε, από θέση αρχής δεν στοχοποιώ συλλήβδην τους ανειδίκευτους γιατρούς και γενικά τους γιατρούς. Καλοί και κακοί επαγγελματίες υπάρχουν σε όλους τους κλάδους. Αυτό που λέω είναι ότι, αποδεδειγμένα, το σύστημα του ελέγχου «μπάζει» και δυστυχώς, ασυνείδητοι σε όλα τα επίπεδα, υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν. Από τις συζητήσεις που έχουν γίνει τελευταία, πληροφορήθηκα ότι, το 2019 καταργήθηκε το Σώμα Επιθεωρητών Υγείας και εντάχθηκε στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας με αποτέλεσμα να μειωθούν οι ήδη δειγματοληπτικοί έλεγχοι. Πώς το σχολιάζετε;
Κ.Γ.: Πρέπει να ξαναδούμε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, κι αυτό είναι κάτι που δεν περιμέναμε τον θάνατο ενός πολύ γνωστού τραγουδιστή για να το αναφέρουμε. Είναι κάτι το οποίο έχουμε φέρει στο προσκήνιο μέσω του Ιατρικού Συλλόγου προς τον Πανελλήνιο εδώ και αρκετό καιρό.
Θεωρούμε, λοιπόν, ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί πρέπει να λειτουργούν όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο, αλλά και κεντρικά. Η συζήτηση για την επαναφορά του Σώματος Επιθεωρητών Υγείας αλλά και ηλεκτρονικών μηχανισμών ελέγχου, παραδείγματος χάρη των διαφημίσεων, είναι κάτι το οποίο πρέπει να πέσει στο τραπέζι άμεσα. Υπάρχει πρόταση από το Ιατρικό μας Σύλλογο προς τον Πανελλήνιο, ακριβώς για αυτό το θέμα.
Συγκεκριμένα, αναφέρουμε πως, ο καθημερινός έλεγχος του τεράστιου όγκου ιστοσελίδων και αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ταυτοποίηση των υπευθύνων και η επαρκής τεκμηρίωση κάθε παράβασης, απαιτούν κεντρικό ψηφιακό μηχανισμό παρακολούθησης, εξειδικευμένη τεχνική και νομική υποστήριξη, ενιαία κριτήρια και σαφές, επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο. Θεωρούμε, επομένως, αναγκαία τη δημιουργία από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο, σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας, ενός κεντρικού, κατά το δυνατόν αυτοματοποιημένου συστήματος εντοπισμού και καταγραφής πιθανών παραβάσεων, καθώς και μιας κοινής διαδικασίας διαχείρισής τους από όλους τους Ιατρικούς Συλλόγους.
Ερ: Επειδή ζούμε σε έναν μικρόκοσμο, έχει πέσει στην αντίληψή σας να γίνονται τέτοιες παράνομες κι επικίνδυνες «ιατρικές πράξεις» και στην Κω; Το ρωτάω διότι ακούγονται διάφορα.
Κ.Γ.: Ακούγονται κατά καιρούς διάφορα, όπως παντού, αλλά οι φήμες δεν γίνονται κατηγορίες. Και έως σήμερα δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Σίγουρα τίποτα παρόμοιο με την υπόθεση Μαζωνάκη.
Όποιος γνωρίζει συγκεκριμένο περιστατικό, ας το καταγγείλει εγγράφως με στοιχεία, γιατί έτσι προστατεύουμε πραγματικά τους ασθενείς.
Ο Σύλλογος εξετάζει κάθε τεκμηριωμένη καταγγελία και τη διαβιβάζει όπου χρειάζεται στην αρμόδια αρχή. Δεν καταδικάζουμε χωρίς στοιχεία, όμως λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη κάθε στοιχείο που φτάνει σε εμάς.
Ερ: Και το μέγα ερώτημα, όχι μόνο κατά τη δική μου την άποψη: Πώς θα προστατευτεί ο πολίτης από – επιτρέψτε μου την έκφραση – κομπογιαννίτες; Οι οποίοι βέβαια, δεν είναι σημερινό «φαινόμενο»…
Κ.Γ.: Έχετε δίκιο, δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, απλώς σήμερα έχει νέα εργαλεία, τα social media. Καλό είναι ο πολίτης να ελέγχει, μέσα από επίσημες και επικαιροποιημένες πηγές, αν ο επαγγελματίας είναι γιατρός, σε ποιον Σύλλογο είναι εγγεγραμμένος και ποια ειδικότητα διαθέτει. Να ζητά να μάθει ποιος θα κάνει την πράξη, τι προϊόν ή φάρμακο θα χρησιμοποιηθεί, ποιοι είναι οι κίνδυνοι και πώς αντιμετωπίζονται πιθανές επιπλοκές. Καλό είναι επίσης να ζητά ενημερωμένη συγκατάθεση, στοιχεία του προϊόντος, ειδικά σε ενέσιμες θεραπείες. Τίτλοι όπως «ειδικός αντιγήρανσης» και η δημοφιλία στα social media δεν αντικαθιστούν την πιστοποίηση.
Ερ: Το βάρος, λοιπόν, πέφτει και σε αυτήν την περίπτωση στον πολίτη. Πρακτικά, αν και στον μικρόκοσμό μας γνωρίζουμε λίγο πολύ ο ένας τον άλλο, πείτε μου, εάν ένας συμπολίτης μας έχει κάποια αμφιβολία, ποιες είναι οι «επίσημες και επικαιροποιημένες πηγές» στις οποίες μπορεί να απευθυνθεί;
Κ.Γ.: Το μεγάλο βάρος δεν είναι στον πολίτη. Το αναλαμβάνει απόλυτα ο Ιατρικός Σύλλογος ελέγχοντας τον κάθε γιατρό για την δυνατότητα που έχει να παρέχει υπηρεσίες.
Και αυτό γίνεται μέσω της αδειοδότησής του. Ο πολίτης όμως, αν έχει αμφιβολίες, μπορεί να απευθυνθεί είτε στον Ιατρικό Σύλλογο είτε στο site του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, είναι πάρα πολύ εύκολο, και να δει αν ο γιατρός στον οποίο έχει απευθυνθεί είναι εγγεγραμμένος στον Ιατρικό Σύλλογο, άρα έχει ελεγχθεί για τις σπουδές που έχει κάνει και για την δυνατότητα παροχής υπηρεσιών και αν συνεχίζει να έχει οποιαδήποτε αμφιβολία είμαστε στη διάθεσή του.
Ερ: Κυρία Γαβαλά, ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να κάνει ό,τι μπορεί, ό,τι θέλει, για να διατηρήσει τη νεότητά του. Είναι επιλογή του και δεν αφορά κανέναν. Πείτε μου όμως, πώς εμπλέκεται η ιατρική με τη λεγόμενη «ευεξία» και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται; Ποια η σχέση τους;
Κ.Γ.: Συμφωνώ απόλυτα, η επιλογή του καθενός να φροντίζει την εμφάνιση ή την ευεξία του είναι απόλυτα δικαίωμά του, και κανείς δεν έχει λόγο να παρεμβαίνει σε αυτό. Το ζήτημα ξεκινάει εκεί όπου η «ευεξία», που είναι ένας ευρύς και συχνά εμπορικός όρος, συναντά την ιατρική πράξη. Όταν γίνεται διάγνωση, χορηγείται φάρμακο, χρησιμοποιείται ιατροτεχνολογικό προϊόν ή γίνεται ενέσιμη ή επεμβατική πράξη, τότε μιλάμε για ιατρική πράξη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Η ονομασία μιας υπηρεσίας δεν καθορίζει τη νομική της φύση. Όπου υπάρχει ιατρική πράξη, υπάρχουν ευθύνες, κίνδυνοι και υποχρέωση αντιμετώπισης τυχόν επιπλοκών, ανεξάρτητα από το πόσο ελκυστικά ακούγεται το πλαίσιο μέσα στο οποίο προσφέρεται.
Ερ: Κι ερχόμαστε σε ένα ιδιαίτερα σοβαρό θέμα, το οποίο αφορά στους απινιδωτές. Η συνάδελφός σας Έλλη Καρανίκα, έκανε, κατά γενική ομολογία, μια σημαντική έρευνα πάνω στο θέμα. Τα ευρήματα απογοητευτικά. Στην τελευταία της παρέμβαση, αναφέρει πως η πρότασή της προς τα μέλη του Ιατρικού Συλλόγου για εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ δεν είχε ανταπόκριση. Αυτό σημαίνει πως υπάρχουν γιατροί οι οποίοι δεν γνωρίζουν πώς θα προσφέρουν πρώτες βοήθειες;
Κ.Γ.: Δεν μπορεί από τη συμμετοχή σε μία μεμονωμένη πρωτοβουλία να εξαχθεί ένα τόσο σοβαρό και απαξιωτικό συμπέρασμα για τους γιατρούς. Πολλοί συνάδελφοι έχουν ήδη εκπαιδευτεί και πιστοποιηθεί στην ΚΑΡΠΑ μέσα από διαφορετικούς φορείς και προγράμματα.
Το ουσιαστικό είναι να υπάρχει διαρκής επανεκπαίδευση, γιατί οι δεξιότητες στην αναζωογόνηση χρειάζονται τακτική πρακτική εξάσκηση. Ως Ιατρικός Σύλλογος αντιμετωπίζουμε το θέμα συνολικά και οργανωμένα, με προτεραιότητα την πραγματική ετοιμότητα απέναντι στο επείγον.
Σχετικά με την παρουσία απινιδωτών στα ιατρεία, με αφορμή περιστατικά που έχουν συμβεί, έχει ήδη ζητηθεί από τα μέλη του να διαθέτουν στα ιατρεία τους τον απαραίτητο εξοπλισμό πρώτων βοηθειών και να υπάρχει απινιδωτής είτε μέσα στο ιατρείο είτε σε άμεσα προσβάσιμο, κοντινό σημείο.
Παράλληλα, έχουμε απευθυνθεί εδώ και κάποιους μήνες στον Δήμο και στην Περιφέρεια ζητώντας την πλήρη καταγραφή των απινιδωτών σε ολόκληρη την περιοχή ευθύνης μας και την ένταξή τους σε μία εύχρηστη ηλεκτρονική εφαρμογή που ο καθένας μπορεί να έχει στο τηλέφωνο του, ώστε κάθε πολίτης και κάθε επαγγελματίας υγείας να γνωρίζει αμέσως πού βρίσκεται ο πλησιέστερος διαθέσιμος απινιδωτής.
Ένας απινιδωτής που υπάρχει αλλά κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται, αν λειτουργεί ή πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν χρειαστεί, δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία.
Χρειάζεται επομένως καταγραφή, εύκολη πρόσβαση, τακτική συντήρηση και εκπαίδευση. Αυτό είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ασφάλειας. Και αυτό ακριβώς διεκδικούμε.
Ερ: Απάντηση από δήμο και περιφέρεια έχετε λάβει;
Κ.Γ.: Όχι προς το παρόν.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
