Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Κύριε Τρικοίλη, θα πιάσουμε το νήμα από εκεί που το είχαμε αφήσει στην αρχή της φετινής τουριστικής περιόδου. Μου είχατε δηλώσει, με την ιδιότητά σας του γραμματέα του Σωματείου Ιδιοκτητών & Eκμεταλλευτών Ενοικιαζόμενων Δωματίων & Διαμερισμάτων Κω πως, έχουμε πρώτη ταχύτητα και πρέπει να βάλουμε πέμπτη. Τελικά αλλάξαμε ταχύτητα ή παραμένουμε στην πρώτη;
Μ.Τ.: Κατεβάσαμε και την πρώτη. Η συζήτηση που είχαμε και είχα πει αυτή την ατάκα, ήταν στην αρχή της σεζόν όταν λέγαμε τι περιμένουμε να έρθει. Αν θυμάστε καλά, ήταν περίοδος αβεβαιότητας λόγω του πολέμου κτλ. Θα μου επιτρέψατε να ξεκινήσω από εκεί, να πιάσουμε το νήμα από εκεί, γιατί φαντάζομαι ότι πρέπει να υπάρχει μια αλληλουχία, μια σχέση με όλα αυτά που είχαμε πει τότε.
Ερ: Βεβαίως. Για να μην σας πω να πάμε ακόμα πιο πίσω, το 2024, που μου είχατε δηλώσει ότι, εύλογα ο κόσμος λέει πως η Κως είναι στον αυτόματο. Το brand που ονομάζεται Κως είναι και πάλι απροετοίμαστο.
Μ.Τ.: Παραμένει εκεί και έχω στοιχεία που μας έχουν δοθεί από την Fraport και ξεκινάμε με μια περίοδο του Απρίλη. Είναι η περίοδος που υπάρχει ο φόβος, είναι η περίοδος που υπάρχει το πρόβλημα, έχουμε πει ότι η Κως μπορεί να αντισταθεί και εκεί είναι ακριβώς το σημείο που λέμε ότι, έχουμε αφήσει το νησί στον αυτόματο πιλότο. Στον αυτόματο, λοιπόν, πιλότο το νησί μας, κατάφερε να ξεκινήσει τη σεζόν με μείον 17,3 επιβατική κίνηση. Ο Απρίλης ξεκίνησε με όσο το δυνατό χειρότερες προοπτικές και μάλιστα η διεθνής κίνηση, δηλαδή, οι αφίξεις και οι αναχωρήσεις που είχαμε στο αεροδρόμιο του νησιού μας την περίοδο εκείνη, έφτασαν από το εξωτερικό στο μείον 29,8, δηλαδή, περίπου στο μείον 30% σε σχέση με το 2025.
Άρα, μόνο αυτό το γεγονός και αν το απομονώσουμε λίγο από το θέμα του πολέμου, δείχνει ότι υπήρχε ένας δισταγμός, μια φοβία, ένα κόμπιασμα και έτσι η σεζόν ξεκίνησε με τις χειρότερες δυνατόν προοπτικές. Όμως, δεν ήταν μόνο το θέμα του πολέμου και το θέμα των εξωτερικών συνθηκών, ήταν ακριβώς το ότι δεν ήμασταν προετοιμασμένοι για να μπορούμε μπούμε έτοιμοι, οργανωμένοι μεθοδικά, με μια λειτουργικότητα που το νησί να είναι έτοιμο να ξεκινήσει. Και θα δούμε φέτος να συμβαίνει πάλι το ίδιο.
Αυτό το μούδιασμα και το πολύ σκληρό ξεκίνημα ακολούθησε τον Μάιο και συνέχισε και τον Ιούνιο όπου άρχισε σιγά σιγά να γυρίζει και να φτάσει σε ένα οριακά αρνητικό πρόσημο, ένα μείον 0,1, περίπου ίδια δηλαδή σε σχέση με πέρσι. Και τότε λέμε «Ουαου! Τα καταφέραμε! Η Κως είναι ανθεκτική. Σωστά, αλλά επειδή είναι στον αυτόματο πιλότο δεν κατάφερε να πάρει την αύξηση που είχαν οι γενικότεροι προορισμοί όπου δραστηριοποιείται η Fraport. Άρα, έχουμε ένα γεγονός που είναι ότι, όλα τα περιφερειακά αεροδρόμια της Fraport είχαν μια αύξηση που αυτή η αύξηση δεν κατάφερε να έρθει στο νησί μας.
Ερ: Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα, το οποίο δεν είναι δικό μου. Το «δανείζομαι» από επιστήμονες που κάνουν μελέτες πάνω σε αυτό το θέμα, αλλά και από ανθρώπους του τουρισμού. Μας ενδιαφέρουν μόνο τα νούμερα; Αν λ.χ. στην Κω έρθουν 2 εκατομμύρια τουρίστες θα είμαστε ευχαριστημένοι; Έχουμε τις υποδομές; Και τελικά, τι μένει στο νησί;
Μ.Τ.: Αυτή είναι η ωραία ερώτηση. Εγώ μίλησα με τα νούμερα γιατί κάπως έτσι έχουμε μάθει να κρίνουμε τα πράγματα. Σε μια τελευταία μου συνέντευξη είχα πει ότι, αυτός ο τρόπος αποτίμησης μιας σεζόν είναι ο πλέον λανθασμένος και ο πλέον αναχρονιστικός. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι το οικονομικό αποτέλεσμα, το τι στο τέλος μένει στο τόπο. Άλλο είναι οι αφίξεις, άλλο είναι ο τζίρος, άλλο είναι η κερδοφορία.
Το θέμα των υποδομών θα πρέπει να το διαχωρίσουμε. Θα πρέπει να χαρακτηρίσουμε τον ιδιωτικό τομέα και τον δημόσιο τομέα σε αυτό το θέμα. Ο ιδιωτικός τομέας τρέχει με πολύ γρήγορους ρυθμούς στο κομμάτι των υποδομών.
Δεν πρέπει να κλείσουμε τα μάτια μας. Βλέπουμε ότι γίνονται επενδύσεις και στο δικό μας το κλάδο των μικρών διαμερισμάτων και στα ξενοδοχεία και στην εστίαση και στη διασκέδαση. Οι επιχειρηματίες του νησιού μας είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν. Αυτό που δεν τραβάει είναι το γενικότερο επίπεδο επενδύσεων στον δημόσιο τομέα. Βλέπουμε, λοιπόν, δρόμος, νερό, αποχέτευση, ρεύμα, σκουπίδια κ.λ.π., να μην τρέχουν με τον ίδιο ρυθμό που τρέχει ο ιδιωτικός τομέας. Εκεί υπάρχει το πρόβλημα.
Ερ: Είναι γνωστά όλα αυτά που λέτε. Το θέμα είναι ότι, έχουμε δήμο, περιφέρεια, κεντρική διοίκηση. Θα αναλάβει κάποιος τις ευθύνες του;
Μ.Τ.: Δεν το βλέπω αυτό. Λυπάμαι, αλλά δεν το βλέπω αυτό. Βλέπω αποσπασματικές κινήσεις. Όμως, δεν μπορώ να πω ότι δεν γίνεται κάτι. Δεν θέλω να υποστηρίξω κάποια παράταξη ή οτιδήποτε. Βλέπω ότι υπογράφηκε ένα έργο για αντικατάσταση του δικτύου ύδρευσης στην πόλη της Κω. Να μια καλή κίνηση. Αλλά όταν φεύγουμε από εδώ και πηγαίνουμε προς τη μεριά της Κεφάλου, είναι σαν να είμαστε σε βομβαρδισμένο τοπίο. Χτες είχα κάποιον εδώ και μου λέει, θα αναγκαστώ να πάρω βίντεο για να μετράω τις λακκούβες. Από το ξενοδοχείο ikos μέχρι να φτάσουμε κάτω στο νταμάρι πρέπει να είναι πάνω από 150 λακκούβες. Τι να του πω του ανθρώπου;
Ερ: Δυστυχώς επαναλαμβανόμαστε. Αυτή η εικόνα δεν είναι τωρινή.
Μ.Τ.: Γινόμαστε γραφικοί στο τέλος. Είχα πει, και μάλιστα σε έντονο ύφος, ο καθένας μας να κοιτάξει τα του οίκου του. Ωραία, να φτιάξουμε λοιπόν τα του οίκου μας, αλλά αυτά αφορούν διάφορους φορείς, όπως το είπατε πολύ σωστά. Οι φορείς ούτε συντονίζονται, ούτε έχουν καμία διάθεση, ούτε μπορούν να μπουν μπροστά και να κάνουν τη διαφορά.
Να πω ένα παράδειγμα. Μέρα στο κατακαλόκαιρο αποφασίστηκε η εταιρεία αυτή, που δεν έχω κάτι μαζί τους, να γεμίσει το νησί με λακκούβες για να φτιάξουν τις
οπτικές ίνες. Λοιπόν, σε ένα κομμάτι ενός δρόμου, ο οποίος με ιδιωτική πρωτοβουλία φτιάχτηκε, ασφαλτοστρώθηκε, πήγαν και το κόψανε και μέχρι να έρθει το υλικό
για να καλύψουν την τρύπα, πέρασαν περίπου 10 μέρες και εκείνο το κομμάτι του καναλιού που είχε ανοιχτεί, έμεινε άδειο. Ξέρετε πόσοι άνθρωποι έπεσαν εκεί μέσα με τον ποδήλατο;
Ερ: Κύριε Τρικοίλη, άλλη μια παθογένεια του ελληνικού κράτους, από την ίδρυσή του, είναι το να μην συνεννοούνται οι υπηρεσίες μεταξύ τους ώστε να κάνουν ταυτόχρονα παρεμβάσεις. Δεν αλλάζει και αυτό είναι το τρομακτικό. Όσο για την προετοιμασία του νησιού για την επόμενη τουριστική περίοδο, όμως είχε πει πριν πολλά χρόνια ο Σταμάτης Βουκουβαλίδης - και δεν είναι ο μόνος – ότι ο χειμώνας είναι η καλύτερη περίοδος για να καθίσουμε όλοι, να συσκεφτούμε και να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε. Και δεν γίνεται αυτό.
Μ.Τ.: Από τη δικιά μας την πλευρά των ενοικιαζομένων διαμερισμάτων, τόσο στην Επιτροπή Τουρισμού όσο και δημόσια, έχω πει ότι, κλείνοντας τη σεζόν είναι η κατάλληλη περίοδος, όταν έχουμε όλα φρέσκα στο μυαλό μας, να κάνουμε ένα brainstorming, να μπορούμε να τα καταγράψουμε όλα αυτά και να χρησιμοποιήσουμε το χρόνο μέσα στο χειμώνα, προκειμένου να φτιάξουμε έναν στρατηγικό σχεδιασμό. Και άμα δεν μπορούμε να τα καλύψουμε όλα, ας καλύψουμε τουλάχιστον όσα μπορούμε να φτάσουμε. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να έρθει πάλι ο Μάιος ή ο Ιούνιος και τότε να κληθούμε να τρέχουμε να δούμε τι θα κάνουμε. Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα.
Ερ: Πώς έκλεισε η σεζόν για εσάς;
Μ.Τ.: Νομίζω ότι όλοι, είτε καλώς είτε λιγότερα καλά, δουλέψαμε. Όμως, αλλάζουν οι συνθήκες, αλλάζει ο τρόπος που αξιολογεί ο επισκέπτης και εμείς σαν τουριστικός προορισμός δείχνουμε να μην μπορούμε να τρέξουμε με αυτούς τους ρυθμούς και ένα πρώτο καμπανάκι που έχει χτυπήσει είναι το ότι, δεν μπορέσαμε φέτος να αναπτυχθούμε και να πετύχουμε ρυθμούς ανάπτυξης ίδιους με τους περιφερειακούς προορισμούς με τους οποίους ανταγωνιζόμαστε εντός Ελλάδος.
Ερ: Δηλαδή, τι θα έπρεπε να κάνουμε;
Μ.Τ.: Υποδομή, στρατηγική, συντονισμός, επιμήκυνση, εναλλακτικός τουρισμός, νέους τρόπους να προσελκύσουμε διαφορετικού τύπου επισκέπτες. Δεν έρχεται ο επισκέπτης ο 70άρης μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, έρχεται τέλος Σεπτεμβρίου, ακόμα και τον Οκτώβριο. Τι έχουμε να του δώσουμε; Το σκεφτήκαμε; Το θέλουμε;
Ερ: Για να συνοψίσουμε, πώς χαρακτηρίζετε τη φετινή τουριστική περίοδο;
Μ.Τ.: Ικανοποιητική θα έλεγα, με το σκεπτικό ότι, όλοι καταφέραμε και δουλέψαμε ή με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Όχι όσο θα θέλαμε και ήμασταν προετοιμασμένοι.
Ερ: Το θέμα που τα τελευταία χρόνια μπαίνει επιτακτικά, όπως προείπα, δεν είναι μόνο οι αριθμοί ή πόσα χρήματα, λίγα ή περισσότερα μπήκαν στο ταμείο μας, αλλά πόσο αντέχει ο τόπος και αν γίνονται έργα για να αντέξει ο τόπος αυτόν τον τουρισμό. Και να τον ικανοποιήσει βέβαια.
Μ.Τ.: Το πρόβλημά μας το λέμε και το ξαναλέμε. Σε έναν ήδη επιβαρημένο επισκέπτη από πλευράς κόστους, αεροπορικό εισιτήριο, διαμονή, εστίαση, μετακινήσεις κ.λ.π., δεν του δίνουμε αυτό που αυτός αναμένει. Και στο τέλος ο άνθρωπος αυτός φεύγει από εδώ μη έχοντας καταφέρει να εξισορροπήσει την αναμενόμενη προσδοκία με αυτά που έχει πληρώσει.
Ερ: Μιλάμε όμως πάντα για τον επισκέπτη, αλλά δεν μιλάμε για τον μόνιμο κάτοικο.
Θέλω να επιμείνω σ' αυτό.
Μ.Τ.: Τώρα είναι πολύ ωραίο αυτό που μου δίνετε και πρέπει να πω. Άμα σχεδιάζαμε υποδομές για εμάς τους ίδιους που κατοικούμε εδώ, αυτόματα η βελτίωση των υποδομών θα περνούσε ως προστιθέμενη αξία στους επισκέπτες μας
Ερ: Είπατε πριν για τον εναλλακτικό τουρισμό και γνωρίζουμε όλοι - και μπράβο σας - ότι ασχολείστε με το θέμα αυτό, σαν πρακτορείο. Θα ήθελα να μου πείτε πώς πήγατε φέτος.
Μ.Τ.: Κοιτάξτε, έχω πει εδώ και πολλά χρόνια που παρακολουθώ τα πράγματα, ότι αλλάζει το προφίλ του επισκέπτη και μάλιστα το πιστοποιήσαμε αυτό πάρα πολύ έντονα με τη συμμετοχή μας σε διάφορες εκθέσεις εναλλακτικού τουρισμού τον περασμένο χειμώνα. Εμείς συνεχίσαμε να δραστηριοποιούμαστε σε αυτό το κομμάτι και φτιάξαμε και προϊόντα καινούργια για να φέρουμε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων στην Κω. Ένα παράδειγμα. Ξέρουμε από μελέτες που έχουμε κάνει κι εμείς, ότι υπάρχει μια περίοδος περί τα μέσα του Οκτωβρίου στη γερμανική αγορά όπου εκεί υπάρχουν φθινοπωρινές διακοπές των σχολείων. Σχεδιάσαμε, λοιπόν, ένα πρόγραμμα το οποίο το ονομάσαμε «το ποδόσφαιρο συναντά τις διακοπές στην Κω» και με αυτό απευθυνθήκαμε σε οικογένειες που έχουν παιδιά για να έρθουν στην Κω να κάνουν διακοπές σε χαμηλής έντασης περίοδο, Οκτώβρης, με διαφορετικές τιμές, αλλά ταυτόχρονα μπορέσαμε να φέρουμε οικογένειες και παιδιά που δεν θα ερχόντουσαν γιατί δεν θέλανε να κάνουν διακοπές εκτός Γερμανίας κι έπρεπε να τους δώσουμε έναν ειδικό λόγο να το κάνουν αυτό. Και ο λόγος ποιός ήταν; Να κάνουν ένα ποδοσφαιρικό καμπ, να κάνουν μερικές ώρες προπόνηση ποδοσφαίρου. Συνεργαστήκαμε, λοιπόν, με την Ακαδημία Ποδοσφαίρου της Γερμανίας και ήρθε ένας προπονητής μαζί όπου μία εβδομάδα συνδέσαμε διακοπές ποδόσφαιρο, κουλτούρα, πολιτισμό, επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και τα δέσαμε όλα αυτά μαζί. Δημιουργήθηκε ένα καινούριο, λοιπόν, εκκολαπτόμενο και δυναμικά εξελισσόμενο προϊόν το οποίο μέχρι σήμερα νομίζω με τη μορφή που το στήσαμε δεν υπήρχε. Αυτός είναι ένας τρόπος που ένα μικρό γραφείο σηκώνει μία σημαία και λέει, μπορούμε να κάνουμε άλλα πράγματα, δεν μπορούμε να περιμένουμε από το μαζικό τουρισμό. Μπορούμε να διαφοροποιηθούμε, μπορούμε να φτιάξουμε καινούργια πράγματα. Είδα να γίνεται μία γαστρονομική δραστηριότητα πρόσφατα.
Είδα την Ιπποκρατική εβδομάδα. Όλα αυτά είναι ακριβώς σε αυτήν την κατεύθυνση, του να προσελκύσουμε διαφορετικού τύπου επισκέπτες για διαφορετικό λόγο.
Ερ: Είστε διατεθειμένος σαν γραφείο να το συνεχίσετε αυτό και την επόμενη χρονιά; Φαντάζομαι ότι έχετε κάνει σχέδια.
Μ.Τ.: Αυτό είναι που μας χαρακτηρίζει σαν γραφείο. Προσπαθούμε να εξειδικευτούμε στο κομμάτι των εναλλακτικών τουρισμών. Προσφέρουμε εναλλακτικές δραστηριότητες. Συνεχίσαμε με αμείωτη ένταση τις πεζοπορίες μας. Φέτος για πρώτη φορά στην Κω καταφέραμε και φτιάξαμε και ένα αναρριχητικό πεδίο για καινούριους αναρριχητές στο νησί μας. Συνεχίσαμε με τα παραδοσιακά του ψωμιού, να αρμέγουμε τις κατσίκες και να κάνουμε τυράκι και όλα αυτά που έχουμε ξανασυζητήσει και είδαμε ότι συνεχώς και περισσότερο οικογένειες με παιδιά να θέλουν να συμμετάσχουν σε αυτές τις δραστηριότητες.
Ερ: Εύχομαι να δραστηριοποιηθείτε ακόμα περισσότερο στον τομέα αυτό και το παράδειγμά σας να το ακολουθήσουν και άλλοι, γιατί πραγματικά αυτός είναι ο τουρίστας που θέλουμε. Ας κλείσουμε την κουβέντα μας πάλι με δική σας δήλωση. Μου είχατε δηλώσει ότι, η Κως σήμερα δεν απειλείται από έλλειψη τουριστικής ανάπτυξης, αλλά από την υπερβολική εξάρτησή της από αυτή. Νομίζω ότι με αυτή τη δήλωση καλύπτετε όλα αυτά που είπατε πριν.
Μ.Τ.: Πάρα πολύ σωστά. Θα το προσεγγίσω με το εξής σκεπτικό.
Μιλάω αυτή τη στιγμή με ανθρώπους στο εξωτερικό που έχουν ισχυρή θέση, για να μπορέσω να πάρω κάποια πληροφορίες για το τι έχουμε να αναμένουμε για την επόμενη χρονιά. Και όντως, φαίνονται τα πράγματα να είναι αρκετά καλά. Όμως, η υπερβολική εξάρτηση με τον τουρισμό δημιουργεί και υπερβολική εξάρτηση από τα μακροοικονομικά δεδομένα που λαμβάνουν χώρα γύρω μας.
Βλέπουμε πολέμους, βλέπουμε καινούργιες συμφωνίες από την Αμερική, βλέπουμε την Ευρώπη να υποχωρεί, βλέπουμε ανησυχία, βλέπουμε πρόβλημα με τους μετανάστες στο εξωτερικό, βλέπουμε να γίνονται διάφορα πράγματα. Όλα αυτά σε ένα τόπο σαν την Κω που κατά κύριο λόγο εξαρτάται από τον τουρισμό, δημιουργούν ένα μεγάλο ερωτηματικό. Θα έπρεπε παράλληλα με όλα αυτά να μπορούμε να κάνουμε και άλλα πράγματα. Να μπορούμε να στρέψουμε το βλέμμα μας και σε άλλα πράγματα. Θα έπρεπε.
