Κοινό ψήφισμα προς το Δημοτικό Συμβούλιο Κω κατέθεσαν δέκα σύλλογοι, φορείς και κινήσεις πολιτών του νησιού μας

«Πρώτα οι ανάγκες και τα όρια των υποδομών της Κω»

«Όχι νέα μεγάλη ξενοδοχειακή ανάπτυξη χωρίς τεκμηριωμένη φέρουσα ικανότητα»

Κοινό Ψήφισμα και τα αιτήματα δέκα συλλόγων, φορέων και κινήσεων πολιτών της Κω, κατατέθηκαν επίσημα την Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2026 στο Δημοτικό Συμβούλιο Κω και τους τοπικούς θεσμούς.

Να σημειωθεί ότι, με δεδομένο πως, το ζήτημα είναι κρίσιμο για το μέλλον του νησιού μας, το κείμενο αναδεικνύει την τεράστια πίεση που δέχονται οι φυσικοί πόροι και οι υποδομές του (ιδιαίτερα το νερό και το αποχετευτικό) και ζητά ρητά την αναστολή νέων μεγάλων ξενοδοχειακών αδειοδοτήσεων, έως ότου ολοκληρωθεί η Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας και το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.

Άκρως κρίσιμα ζητήματα τα οποία τίθενται τα τελευταία χρόνια, δίχως – δυστυχώς – καμία ουσιαστική ανταπόκριση από τους αρμόδιους.

Το ιδιαίτερα θετικό για τον δικό μας μικρόκοσμο είναι πως, η προ διετίας παρέμβαση για το «πού πάει η Κως», της συλλογικότητας «Βιώσιμη Κως» με επιστημονικά τεκμηριωμένες διαπιστώσεις και προτάσεις τις οποίες συνυπέγραψαν πλέον των 1.600 συμπολιτών μας, όχι μόνο δεν ατόνησε, αλλά με τις συνεχείς της παρεμβάσεις συσπείρωσε συλλόγους, φορείς και κινήσεις πολιτών, με αποτέλεσμα σήμερα, όλοι μαζί να συνυπογράφουν κοινό ψήφισμα και κοινά αιτήματα, εκφράζοντας την αγωνία τους για το μέλλον της Κω.

Αναλυτικά το ψήφισμα και τα αιτήματα:

Ψήφισμα 2026 για τη Βιωσιμότητα της Κω

Υπογράφουν 10 Σύλλογοι, Φορείς και Κινήσεις Πολιτών της Κω

ΠΡΟΣ:

Τον Πρόεδρο και τα Μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου Κω

Τους Επικεφαλής των Δημοτικών Παρατάξεων Δήμου Κω

Κοινοποίηση:

Συναρμόδια Υπουργεία (Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Τουρισμού)

Την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (Γραφεία Περιφερειάρχη & Συντονίστριας Π.Ε. Κω-Νισύρου )

Τοπικά ΜΜΕ

Πρώτα οι ανάγκες και τα όρια των υποδομών της Κω — όχι νέα μεγάλη ξενοδοχειακή ανάπτυξη χωρίς τεκμηριωμένη φέρουσα ικανότητα

Οι σύλλογοι, οι φορείς και οι κινήσεις πολιτών, που υπογράφουμε το παρόν ψήφισμα καταθέτουμε την κοινή μας θέση προς το Δημοτικό Συμβούλιο Κω, τα Συμβούλια των Δημοτικών Κοινοτήτων και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.

Η Κως είναι ένα πεπερασμένο νησιωτικό σύστημα. Το νερό, η γη, οι ακτές, οι υδροφορείς, η ενέργεια, η αποχέτευση, η διαχείριση αποβλήτων, το οδικό δίκτυο και οι δημόσιες υποδομές έχουν συγκεκριμένα όρια. Η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να θεωρείται ανεξάντλητη ούτε να προεξοφλείται πριν αποδειχθεί ότι το νησί διαθέτει την πραγματική δυνατότητα να υποστηρίξει πρόσθετη επιβάρυνση.

Σήμερα, τα προβλήματα που καταγράφονται στην Κω, ιδιαίτερα σε σχέση με τη διαχείριση του νερού και την πίεση στις βασικές υποδομές κατά τις περιόδους αιχμής, δείχνουν ότι η συζήτηση δεν μπορεί να ξεκινά από το ερώτημα πόσες νέες κλίνες μπορούν να προστεθούν. [1]. Πρέπει να ξεκινά από ένα διαφορετικό ερώτημα:

Ποιες είναι οι πραγματικές αντοχές της Κω και ποιες ανάγκες πρέπει πρώτα να καλυφθούν ώστε το νησί να παραμείνει βιώσιμο για τους κατοίκους, την τοπική παραγωγή και τον τουρισμό που ήδη φιλοξενεί;

Με βάση τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί στο πλαίσιο της εκπόνησης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, αλλά και τα προβλήματα που ήδη καταγράφονται στους φυσικούς πόρους και στις υποδομές του νησιού, θεωρούμε ότι η Κως βρίσκεται υπό έντονη πίεση και ότι δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη η ύπαρξη διαθέσιμης φέρουσας ικανότητας για νέες μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες. [1][2]

Η πίεση είναι σωρευτική

Κάθε νέα μεγάλη ξενοδοχειακή εγκατάσταση δεν επηρεάζει μόνο την περιοχή στην οποία χωροθετείται. Αυξάνει τη συνολική ζήτηση για νερό, ενέργεια και μετακινήσεις. Δημιουργεί επιπλέον λύματα και απόβλητα και επιβαρύνει τις δημόσιες υποδομές, το οδικό δίκτυο, τις ακτές και το φυσικό περιβάλλον.

Η πίεση αυτή προστίθεται στην ήδη υπάρχουσα. Γι' αυτό η αξιολόγηση μιας νέας επένδυσης δεν μπορεί να περιορίζεται στην εξέταση του συγκεκριμένου γηπέδου ή στις υποδομές που προβλέπει ο ίδιος ο επενδυτής. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συνολική κατάσταση της περιοχής και του νησιού, τις υφιστάμενες και ήδη εγκεκριμένες δραστηριότητες, καθώς και τις σωρευτικές επιπτώσεις. [3]

Η Κως δεν αποτελεί ένα άθροισμα ανεξάρτητων οικοπέδων ή περιοχών. Οι φυσικοί πόροι και πολλές από τις βασικές υποδομές λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα.

Πρώτα η κάλυψη των αναγκών που ήδη υπάρχουν

Η προτεραιότητα του σχεδιασμού πρέπει να είναι η αποκατάσταση και η εξασφάλιση της επάρκειας των βασικών υποδομών [3] και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτότητας.

Αυτό αφορά ιδιαίτερα:

• την ύδρευση και τη διαχείριση των υδατικών πόρων, 
• την προστασία των υπόγειων υδροφορέων, 
• την αποχέτευση και την επεξεργασία λυμάτων, 
• τη διαχείριση αποβλήτων, 
• τις ενεργειακές υποδομές, 
• το οδικό δίκτυο και τις μετακινήσεις, 
• τις υποδομές πολιτικής προστασίας, 
• τις δημόσιες και κοινωνικές υπηρεσίες, 
• την προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων, του τοπίου και των ακτών,
• την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ιδιαίτερης ταυτότητας και φυσιογνωμίας της Κω.

Η επάρκεια δεν μπορεί να υπολογίζεται θεωρητικά ή με βάση τη μέση ετήσια κατανάλωση. Πρέπει να αποδεικνύεται στις πραγματικές συνθήκες αιχμής, όταν ο πληθυσμός και η κατανάλωση αυξάνονται σημαντικά, και να λαμβάνει υπόψη περιόδους ξηρασίας, βλάβες, έκτακτες καταστάσεις και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. [1][2][4]

Η δημιουργία ή η αναβάθμιση μιας υποδομής δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως διαθέσιμο περιθώριο για νέες ξενοδοχειακές κλίνες. Αν δημιουργηθεί, για παράδειγμα, πρόσθετη δυνατότητα ύδρευσης, αυτή πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί σε σχέση με τις σημερινές ανάγκες των κατοίκων, της τοπικής παραγωγής και της υφιστάμενης οικονομικής δραστηριότητας, την ανάγκη μείωσης της πίεσης στους φυσικούς πόρους και τη δημιουργία αναγκαίων αποθεμάτων για τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες.

Η αναβάθμιση μιας υποδομής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει βιώσιμο περιθώριο για αύξηση της τουριστικής δυναμικότητας.

Η Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας και το ΤΠΣ πρέπει να καθορίσουν όρια

Η Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας, η Εκτίμηση Φέρουσας Ικανότητας που απαιτείται στο πλαίσιο του χωρικού σχεδιασμού και το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο έχουν κρίσιμο ρόλο. [2][3][5]. Δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως διαδικασίες που θα οδηγήσουν αυτομάτως στον καθορισμό νέων περιοχών τουριστικής ανάπτυξης.

Ο σκοπός τους πρέπει να είναι να αποτυπώσουν την πραγματική κατάσταση και να καθορίσουν, με βάση τεκμηριωμένα στοιχεία: [3][5]

• ποια είναι η σημερινή επιβάρυνση κάθε περιοχής, 
• ποια είναι τα πραγματικά όρια των φυσικών πόρων και των υποδομών, 
• ποιες περιοχές βρίσκονται ήδη υπό πίεση, 
• πού δεν υπάρχει διαθέσιμη φέρουσα ικανότητα, 
• πού απαιτείται προηγούμενη ενίσχυση υποδομών, 
• και πού, εφόσον τεκμηριώνεται, μπορεί να εξεταστεί περιορισμένη πρόσθετη επιβάρυνση. 

Οι μελέτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καταλήξουν και σε περιορισμούς. Η ολοκλήρωση των μελετών δεν είναι άδεια για νέα ανάπτυξη. Είναι το εργαλείο που θα δείξει αν υπάρχει περιθώριο για αυτήν. Τα αποτελέσματά τους πρέπει να μετατραπούν σε σαφείς και δεσμευτικούς χωρικούς κανόνες μέσα από το ΤΠΣ, ώστε να μην αντιμετωπίζονται απλώς ως γενικές κατευθύνσεις. [3][5]

Να μη δημιουργηθούν τετελεσμένα

Η περίοδος μέχρι την ολοκλήρωση του σχεδιασμού είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Αν στο μεταξύ εγκρίνονται νέες μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες ή μεγάλες επεκτάσεις που αυξάνουν σημαντικά τη συνολική τουριστική δυναμικότητα, δημιουργούνται μόνιμα δεδομένα τα οποία οι μελλοντικές μελέτες θα βρουν ήδη μπροστά τους. Έτσι, αντί ο σχεδιασμός να καθορίζει τα όρια της ανάπτυξης, κινδυνεύει να προσαρμόζεται σε τετελεσμένες αποφάσεις.

Η εκκρεμότητα του ΤΠΣ και της αξιολόγησης της φέρουσας ικανότητας δεν πρέπει, επομένως, να λειτουργεί ως λόγος επιτάχυνσης νέων μεγάλων επενδύσεων. Πρέπει να λειτουργεί ως λόγος αυξημένης προσοχής.

Η ανάπτυξη της Κω δεν ταυτίζεται με την αύξηση των κλινών

Η Κως χρειάζεται μια διαφορετική ιεράρχηση προτεραιοτήτων.

Ανάπτυξη σημαίνει επαρκές και ασφαλές νερό, σύγχρονες υποδομές, προστασία της γεωργικής γης και των ακτών, μείωση των απωλειών των δικτύων, καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων και των λυμάτων και προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Σημαίνει επίσης αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού και ξενοδοχειακού αποθέματος, βελτίωση της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος και ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Η οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα του νησιού δεν ενισχύεται απαραίτητα με τη συνεχή αύξηση της τουριστικής δυναμικότητας. Η ανάπτυξη πρέπει να μετριέται με την ποιότητα ζωής, την επάρκεια των υποδομών, την προστασία των φυσικών πόρων και τη δυνατότητα της Κω να παραμείνει βιώσιμη στις επόμενες δεκαετίες. [6][7]

ΖΗΤΑΜΕ:

α) Ρητή και Δημόσια Τοποθέτηση των Θεσμικών Φορέων και Παρατάξεων

Την επίσημη και δημόσια τοποθέτηση της Δημοτικής και Περιφερειακής Αρχής, του συνόλου των υφιστάμενων δημοτικών παρατάξεων, καθώς και των υπό συγκρότηση αυτοδιοικητικών σχημάτων, αναφορικά με τις θέσεις και τις δεσμεύσεις τους για τη διαχείριση της φέρουσας ικανότητας και του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης του νησιού.

β) Θεσμική Αναστολή Γνωμοδοτήσεων και Αδειοδοτήσεων

Την πλήρη αποχή της Δημοτικής Αρχής, του Δημοτικού Συμβουλίου, των αρμόδιων δημοτικών υπηρεσιών και των συνδεδεμένων νομικών προσώπων (συμπεριλαμβανομένης της ΔΕΥΑΚ) από την έκδοση θετικών γνωμοδοτήσεων, εγκρίσεων ή αδειοδοτήσεων για την ίδρυση και λειτουργία νέων ξενοδοχειακών μονάδων. Η αναστολή αυτή να ισχύει οριζόντια, μέχρι την επίσημη ολοκλήρωση και θεσμοθέτηση της Μελέτης Φέρουσας Ικανότητας (ΜΦΙ), της Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας (ΕκΕΦΙ) και του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ).

γ) Διεκδίκηση Διοικητικής Παύσης Νέων Αναπτύξεων από την Κεντρική Διοίκηση

Την ανάληψη άμεσης, συντονισμένης και νομικά τεκμηριωμένης διεκδίκησης προς την Κεντρική Εξουσία και τα συναρμόδια Υπουργεία (Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Τουρισμού), καθώς και τη λήψη κάθε αναγκαίου ένδικου μέσου ή νομικής παρέμβασης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Στόχος είναι η επιβολή προσωρινής αναστολής στην έγκριση νέων μεγάλων τουριστικών επενδύσεων, έως ότου ολοκληρωθεί ο χωρικός σχεδιασμός και υλοποιηθούν τα απαραίτητα έργα υποδομής ζωτικής σημασίας για το νησί.

Οι Σύλλογοι, φορείς και κινήσεις πολιτών της Κω

1. Κίνηση Πολιτών «Βιώσιμη Κως - Sustainable Kos»
2. Kos we care
3. Αγροτικός Σύλλογος Κω
4. Σύλλογος Εργαζομένων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
5. Acta – Θεατρικό Εργαστήρι Κω
6. Σωματείο - «Μαστιχάρι Δράσις»
7. Σύλλογος «Αρωγή Κεφάλου»
8. Ένωση Γυναικών Ελλάδος – Παράρτημα Κω
9. Ένωση Κώων Αθηνών «Ο Ιπποκράτης»
10. Σωματείο Επαγγελματιών Κτηνοτρόφων Νήσου Κω – «Ο Παν»

Πηγές

[1] ΔΕΥΑΚ, «Ανακοίνωση», 10 Αυγούστου 2025. Η ανακοίνωση αναφέρει εξάντληση των υδατικών αποθεμάτων των δεξαμενών της πόλης της Κω λόγω βλαβών σε γεωτρήσεις και κατακόρυφης αύξησης της κατανάλωσης κατά την κορύφωση της τουριστικής περιόδου. https://www.deyakos.gr/%CE%B5%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CF%81%CF%89%CF%83%CE%B7/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/909-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%AF%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7 

[2] ΥΠΕΝ, «Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Δήμων Κω–Νισύρου: Παρουσίαση Εναλλακτικών Σεναρίων», Ιανουάριος 2026, ιδίως σ. 8 και 32–33. https://polsxedia.ypen.gov.gr/media/media/%CE%A4%CE%A0%CE%A3_%CE%94%CE%97%CE%9C%CE%9F%CE%A5_%CE%9A%CE%A9_%CE%A0%CE%91%CE%A1%CE%9F%CE%A5%CE%A3%CE%99%CE%91%CE%A3%CE%97_%CE%A3%CE%95%CE%9D%CE%91%CE%A1%CE%99%CE%A9%CE%9D.pdf 

[3] ΥΠΕΝ, «Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό», ΦΕΚ Δ΄ 658/7.8.2026, άρθρο 4, παρ. Β.2.στ και Παράρτημα Γ, παρ. 3.1 και 6.11. https://www.kodiko.gr/nomologia/download_fek?f=fek%2F2026%2Fd%2Ffek_d_658_2026.pdf&t=18ddecf1c4b99617a95b96e1f3a94c05 

[4] European Environment Agency, “Water scarcity conditions in Europe”. Η αξιολόγηση εξετάζει τη λειψυδρία σε εποχική βάση και καταγράφει ιδιαίτερη πίεση στη νότια Ευρώπη κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι, λόγω της άρδευσης, του τουρισμού και άλλων χρήσεων. https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/use-of-freshwater-resources-in-europe-1 

[5] ΥΠΕΝ, Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/32892/1414/2024, «Αναθεώρηση των Πολεοδομικών Σταθεροτύπων και έγκριση νέων Πολεοδομικών Προτύπων», ΦΕΚ Δ΄ 200/1.4.2024, άρθρο 4. https://ypen.gov.gr/chorikos-schediasmos/tps-eps/

[6] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “EU Strategy on resilient, prosperous and liveable coastal communities”, COM(2026) 530 final, ιδίως σ. 1–3. EUR-Lex

[7] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “EU strategy for islands”, COM(2026) 520 final, ιδίως ενότητα 2.1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52026DC0520.