Κυνηγώντας την ουτοπία..

Άννα Αυγούλη

Αγαπημένε μου, ζούμε σε πραγματικά μια πολύ δύσκολη εποχή. Όχι πως η ανθρωπότητα δεν έχει περάσει άλλες τέτοιες. Μύριες όσες στην ιστορία της. Η κάθε μια άφησε το «αποτύπωμά της», άλλοτε θετικό, άλλοτε αρνητικό. Οι ιστορικοί τις έχουν καταγράψει, όπως και οι φιλόσοφοι, αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Βέβαια, θα μου πεις και δίκιο θα ‘χεις όπως πάντα, ο κάθε ιστορικό γράφει ανάλογα με τις πληροφορίες του ή το πώς τις βίωσε ο ίδιος, που σημαίνει πως υπάρχει «χώρος» για κριτική.

Δεν είναι διόλου τυχαίο αυτό που λέγεται πως, η ιστορία γράφεται από τους νικητές.

«Για αυτό ακριβώς το λόγο, η μελέτη της ιστορίας δεν είναι τόσο απλή. Κανονικά, κάποιος που θέλει να λέει ότι μελετάει την ιστορία, πρέπει να εξετάζει και την πλευρά των ηττημένων, να βρίσκει όσο το δυνατόν αξιόπιστες πηγές και να διασταυρώνει το κάθε στοιχείο» λένε οι ειδικοί

Αλλά αυτό είναι ένα άλλο τεράστιο ζήτημα

Αυτό που θέλω να συζητήσουμε σήμερα, είναι η προσπάθεια κάποιων ανθρώπων να ανοίξουν ένα διάλογο, με δεδομένο ότι, έχει ήδη ξεκινήσει η «δύσκολη εποχή» για εμάς τους «ανεπτυγμένους λαούς», διότι σε άλλα μήκη και πλάτη του πλανήτη μας, η «δυσκολία» κατοικοεδρεύει αιώνες…

Εντάξει, είναι ολοφάνερο πως, αυτό που θα ακολουθήσει δεν είναι και τόσο ευοίωνο για τον περισσότερο κόσμο. Ξέρεις, τους «πληβείους», άσχετα εάν πολλοί από αυτούς δεν χαρακτηρίζουν έτσι τους εαυτούς τους. Αναγνωρίζουν την κατάσταση, βλέπουν τα «σημάδια», αλλά μέχρι εκεί.

Γιατί; Διότι κυριαρχεί ο φόβος για την όποια «αλλαγή». Ναι, οι κοινωνικοπολιτικές «αλλαγές» φοβίζουν. Κι όπως λέει ο ποιητής, «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή». Αυτό λειτουργεί ανασταλτικά για την όποια «δουλειά» χρειάζεται «για να γυρίσει ο ήλιος»

Όμως, όπως έγραψε ο Μπρέχτ, «η κατάστασή σας είναι άσκημη κι ακόμα πιο άσκημη θα γίνει. Δεν πάει άλλο έτσι πια, αλλά διέξοδος ποια είναι; Μάθε λοιπόν: Είτε εσύ φταις είτε όχι, αν δεν μπορείς άλλο να συνεχίσεις να αγωνίζεσαι, θα αφανιστείς».

Που σημαίνει, όλοι μαζί ή έστω πολλοί μαζί, γιατί διαφορετικά, φασκελοκουκούλωστα…

Όμως, ούσα αισιόδοξη, πρόσεξε, αισιόδοξη όχι αιθεροβάμων, πιστεύω στη δύναμη του ανθρώπου, πιστεύω στον άνθρωπο. Και μιας και μιλάμε για «ιστορία», ναι μεν κάποια κομμάτια της αμφισβητούνται, αλλά ακόμα και μέσα από αυτά, ο άνθρωπος, ακόμα και φερόμενος ως ηττημένος, κυριαρχεί. 

Όπως και να’ χει όμως, σου προτείνω να προχωρήσουμε με γνώμονα αυτό που είπε ο αγαπημένος μου φίλος Σκεύος Παπαϊωάννου, στον αποχαιρετισμό αποφοιτησάντων της σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κρήτης το 2024: «Οι φιλόσοφοι ερμήνευσαν τον κόσμο μόνο κατά διαφορετικό τρόπο. Αυτό που έχει σημασία είναι να τον αλλάξουμε».

Αλλά και αυτό που είχε πει σε συνέντευξή του στον «Σ» τον Αύγουστο του 2022, με αφορμή την παρουσίαση (για ακόμα μια φορά…) της μελέτης για το Κέντρο Πολιτισμού, Εκπαίδευσης, Οικολογίας και Κοινωνικής Οικονομίας στο Ζηνί της Κεφάλου: «Η ουτοπία είναι στον ορίζοντα… κάνω δύο βήματα, απομακρύνεται δύο βήματα. Κάνω δέκα βήματα και ο ορίζοντας τρέχει δέκα βήματα μακριά. Όσο και να περπατάω, δεν θα τη φτάσω ποτέ. Τι χρησιμεύει τότε η ουτοπία; Σ’ αυτό χρησιμεύει: στο να περπατάς». 

Τέλος όμως  τα λόγια.

Μας αφιερώνω το εκπληκτικό ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης «ένα το χελιδόνι» που έχουμε χιλιοτραγουδήσει.

Ένα το χελιδόνι κι η άνοιξη ακριβή
για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή
Θέλει νεκροί χιλιάδες να `ναι στους τροχούς
Θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους.

Θε μου Πρωτομάστορα μ’ έχτισες μέσα στα βουνά
Θε μου Πρωτομάστορα μ’ έκλεισες μες στη θάλασσα!

Πάρθηκεν από μάγους το σώμα του Μαγιού
Το `χουνε θάψει σ’ ένα μνήμα του πέλαγου
σ’ ένα βαθύ πηγάδι το `χουνε κλειστό
μύρισε το σκοτάδι κι όλη η άβυσσος.

Θε μου Πρωτομάστορα μέσα στις πασχαλιές και Συ
Θε μου Πρωτομάστορα μύρισες την Ανάσταση.

Σάλεψε σαν το σπέρμα σε μήτρα σκοτεινή
Το φοβερό της μνήμης έντομο μες στη γη
Κι όπως δαγκώνει αράχνη δάγκωσε το φως
Έλαμψαν οι γιαλοί κι όλο το πέλαγος.

Θε μου Πρωτομάστορα μ’ έζωσες τις ακρογιαλιές
Θε μου Πρωτομάστορα στα βουνά με θεμέλιωσες.