Γλωσσική Ανάπτυξη μέσω παιδικών τραγουδιών

Αμαλία Ανδρουλάκη

Το παιδικό τραγούδι ήταν, είναι και θα είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι στην ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών, συμβάλλοντας σημαντικά στην συναισθηματική, κινητική και γλωσσική τους ανάπτυξη. Το παιδικό τραγούδι αποτελεί ένα μοναδικό ακουστικό ερέθισμα, που περιέχει  ευχάριστη μελωδία, επαναλαμβανόμενο λεξιλόγιο, ομοιοκαταληξίες και αλληλουχίες φράσεων. Αυτά τα στοιχεία αποδεδειγμένα λειτουργούν ευεργετικά στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των μικρών παιδιών και έχουν ως αποτέλεσμα την εξέλιξη της ακουστικής μνήμης, της προσωδίας/ρυθμού και της φωνολογικής αντίληψης, που αυτά με την σειρά τους θα μας οδηγήσουν σε μια ραγδαία ανάπτυξη του λόγου.

Συγκεκριμένα:

• Η ακουστική μνήμη που εξασκείται μέσω παιδικών τραγουδιών αποτελεί απαραίτητη δεξιότητα για την εκμάθηση νέου αντιληπτικού και εκφραστικού λεξιλογίου. Όσο πιο ‘δυνατή’ είναι η ακουστική μνήμη των παιδιών, τόσο πιο εύκολο είναι για αυτά να θυμηθούν ακριβώς τους στίχους και εν συνεχεία να ανακαλέσουν και να  κατακτήσουν τις καινούριες λέξεις που μαθαίνουν από το περιβάλλον.
• Η προσωδία που τόσο απλόχερα προσφέρει το παιδικό τραγούδι είναι απαραίτητο στοιχείο για τον ‘χρωματισμό’ της ομιλίας μας, τον σωστό επιτονισμό των λέξεων και την σωστή συντακτική δομή των φράσεων μας.
• Η φωνολογική αντίληψη, η αντίληψη των μικρών στοιχείων/ φωνημάτων των λέξεων είναι ο τομέας που προωθούν οι ομοιοκαταληξίες ενός παιδικού τραγουδιού. Η φωνολογική αντίληψη ή φωνολογική ενημερότητα είναι σημαντικό προαπαιτούμενο για την εκμάθηση των μηχανισμών  γραφής και ανάγνωσης.

Ήδη από την ηλικία των 8-13 μηνών τα παιδιά έχουν την ικανότητα να μιμούνται  μέρος της μελωδίας και ίσως κάποιους ήχους από τα τραγούδια ενώ φτάνοντας στην ηλικία των 3  ετών βλέπουμε να χρησιμοποιούν πρότυπα επιτονισμού των ενηλίκων και κατάλληλο χρωματισμό καθώς και τους περισσότερους στίχους από το τραγούδι.  Δυστυχώς ολοένα και περισσότερο συναντάμε παιδιά νηπιακής ηλικίας που δυσκολεύονται να συντονιστούν στην μελωδία ενός τραγουδιού και να ανακαλέσουν σωστά τους στίχους του.  Αυτές οι περιπτώσεις μας ανησυχούν ιδιαίτερα καθώς αποτελούν ενδείξεις καθυστέρησης της ανάπτυξης των βασικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη  του λόγου.  Καθώς η ανάπτυξη του λόγου αποτελεί μια σύνθετη και αλυσιδωτή διαδικασία που ξεκινά από πολύ νωρίς, η δυσκολία του παιδιού στο να μάθει ένα τραγούδι της ηλικίας του είναι ένα ‘κόκκινο σημαιάκι’ που χρήζει διερεύνησης.

Για αυτούς τους λόγους, διαλέγουμε  προσεκτικά τα τραγούδια που παρουσιάζουμε  στο μικρό παιδί μας. Τα τραγουδάκια πρέπει να συμβαδίζουν με την τρυφερή ηλικία των παιδιών για να προάγουν την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη. Τραγούδια που περιέχουν στίχους και φρασεολογία που δεν αρμόζει στην ηλικία τους, είναι ακατάλληλα και δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα ουσιαστικό.