Γονείς στις οθόνες. Πώς επηρεάζεται η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών τους;

Αμαλία Ανδρουλάκη

            Έχουμε αναφερθεί εκτεταμένα στην  αλόγιστη χρήση οθονών στα παιδιά και τις αρνητικές επιπτώσεις που προκύπτουν στην γλωσσική τους ανάπτυξη. Να που ήρθε και η σειρά των γονέων, με νέες έρευνες να επισημαίνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών που προέρχεται από την υπερβολική χρήση οθονών από την πλευρά των γονέων!

            Η χρήση οθονών από τους γονείς αποτελεί κρίσιμο παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει τη γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών, δεδομένου ότι η γλώσσα οικοδομείται κυρίως μέσα από την ποιοτική αλληλεπίδραση με το άμεσο περιβάλλον. Η γλωσσική εξέλιξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συχνότητα, το εύρος και την ποιότητα των γλωσσικών ερεθισμάτων, τα οποία τα παιδιά λαμβάνουν από τους ενήλικες.

Όταν οι γονείς αφιερώνουν εκτεταμένο χρόνο σε οθόνες (κινητά, υπολογιστές, τηλεοράσεις), η διαπροσωπική επικοινωνία συχνά περιορίζεται. Αυτό οδηγεί σε μείωση της έκθεσης των παιδιών σε πλούσιες γλωσσικές δομές και σε λιγότερες ευκαιρίες για αμφίδρομη επικοινωνία. Έρευνες στη γλωσσική ανάπτυξη υπογραμμίζουν ότι η «ζωντανή» αλληλεπίδραση, που περιλαμβάνει βλεμματική επαφή, χειρονομίες και συναισθηματική ανταπόκριση, είναι αναντικατάστατη σε σύγκριση με την παθητική έκθεση σε γλωσσικό υλικό μέσω οθονών.

Η γονεϊκή απόσπαση προσοχής, γνωστή και ως “technoference”, έχει βρεθεί ότι οδηγεί σε αποσπασματικές και συχνά βιαστικές ή ελλιπείς  απαντήσεις προς τα παιδιά, μειώνοντας έτσι την ποιότητα του γλωσσικού ερεθίσματος. Αυτό ενδέχεται να επιβραδύνει την ανάπτυξη λεξιλογίου, την κατανόηση συντακτικών δομών και την ικανότητα παραγωγής λόγου.

Αντιστρόφως, η ενεργή γλωσσική εμπλοκή των γονέων μέσω ανάγνωσης, αφηγήσεων και διαλόγου προάγει την ανάπτυξη γνωστικών και γλωσσικών δεξιοτήτων. Οι συστάσεις των ειδικών επισημαίνουν την θέσπιση ‘ωρών χωρίς οθόνες’ όπως στο τραπέζι του φαγητού ή η ώρα πριν τον ύπνο. Οι στιγμές αυτές προσφέρουν φυσικές ευκαιρίες για συζήτηση και ανταλλαγή εμπειριών. Επιπλέον οι γονείς επιβάλλεται να θέτουν συγκεκριμένα χρονικά όρια για την προσωπική τους χρήση κινητού ή υπολογιστή δείχνοντας στα παιδιά ένα θετικό πρότυπο αυτορρύθμισης.

Η ελεγχόμενη διαχείριση του χρόνου που αφιερώνεται σε οθόνες και η επένδυση σε ποιοτική επικοινωνία συνιστούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την ομαλή γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών.Στο τέλος της ημέρας,   οι γονείς και οι φροντιστές  οφείλουν να επιλέγουν συνειδητά την προτεραιότητα στην επικοινωνία αντί στην οθόνη, καλλιεργώντας δεσμούς εμπιστοσύνης και ενισχύοντας τον γνωστικό και γλωσσικό πλούτο των παιδιών που εποπτεύουν.