Συμβολικό παιχνίδι. Γιατί είναι τόσο σημαντικό;

Αμαλία Ανδρουλάκη

          Τα παιδιά από την στιγμή που αντιλαμβάνονται το περιβάλλον, παίζουν. Το παιχνίδι αποτελεί για αυτά την σημαντικότερη πηγή ερεθισμάτων και σύμφωνα με τους ψυχολόγους είναι μια καθοριστική δραστηριότητα για την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη. Το παιδί μετά την ηλικία των τριών ετών ξεκινά να παίζει με διαφορετικό τρόπο περισσότερο συμβολικό και χρησιμοποιώντας περισσότερο την φαντασία του.

Στο συμβολικό παιχνίδι το παιδί με την φαντασία του μετατρέπει διάφορα αντικείμενα σε κάτι άλλο που αυτό επιθυμεί, δηλαδή μπορεί να παίζει με μια βούρτσα την οποία συμβολικά να την μετατρέπει σε μικρόφωνο και να παριστάνει πως τραγουδάει. Το παιδί δεν μετατρέπει συμβολικά μόνο αντικείμενα αλλά και πρόσωπα και καταστάσεις της καθημερινότητας. Έτσι το παιδί μπορεί να παίζει πως είναι η μαμά που ταΐζει το μωρό της,  ή ο μπαμπάς που μιλάει στο τηλέφωνο ακόμα και ήρωες των παραμυθιών ή των τηλεοπτικών προγραμμάτων όπως πριγκίπισσες, πολεμιστές, κτλ. Μέσα στο συμβολικό παιχνίδι το παιδί αναπαριστά πάλι τις διάφορες καταστάσεις που έχει βιώσει στην καθημερινότητά του μιμούμενο τους μεγαλύτερους ανθρώπους. Πολλές φορές το παιδί μιμείται ακόμα και αυτούσιες προτάσεις ή ακόμα και τον τόνο της φωνής του ατόμου που αναπαριστούν. Με αυτό τον τρόπο το παιδί κατορθώνει να μπαίνει στην θέση των άλλων και να προσπαθεί να μιμηθεί και να κατανοήσει τον τρόπο σκέψης των άλλων ατόμων. Αρχίζει δηλαδή να αντιλαμβάνεται πως οι άνθρωποι γύρω του έχουν διαφορετικές σκέψεις και αντιδράσεις από ότι το ίδιο. Το παιδί πρέπει να καταλάβει πως κάθε άνθρωπος έχει την δική του οπτική γωνία άρα και την δική του προσωπικότητα. Το γεγονός αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα για την κοινωνικοποίηση και την αρμονική συνύπαρξη με τους γύρω του.

Το συμβολικό παιχνίδι βοηθά το παιδί στην ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων καθώς μέσα από αυτό δοκιμάζει καινούριο λεξιλόγιο και νέες συντακτικές δομές. Το σημαντικότερο όμως είναι πως η συμβολική και η μεταφορική χρήση των πραγμάτων (μετατρέποντας την βούρτσα σε μικρόφωνο) θα καθορίσει σημαντικά την κατανόηση του συμβολικού και μεταφορικού λόγου. Το παιδί θα είναι σε θέση να κατανοήσει πως δεν χρησιμοποιούμε τον λόγο μόνο κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά. Δηλαδή λέγοντας την φράση ‘τα φόρτωσε στον κόκορα’ δεν εννοούμε ότι φορτώσαμε κάτι σε έναν κόκορα αλλά εννοούμε πως κάποιος δεν δουλεύει ή ότι τεμπελιάζει. Χρησιμοποιούμε την συγκεκριμένη φράση όχι κυριολεκτικά αλλά ως σύμβολο για να εννοήσουμε μια άλλη σκέψη. Η αντίληψη του μεταφορικού λόγου καθώς και τα λογοπαίγνια, είναι συμβολικά παιχνίδια με τον λόγο και έχουν ως βάση την κατανόηση ότι το κάθε άτομο έχει διαφορετική σκέψη και αντίληψη των πραγμάτων.