Κοινωνία Παρ 31 Οκτ 2025

«Η Κως έχει όλα τα στοιχεία για να γίνει πρότυπο βιώσιμου και αυθεντικού τουρισμού. Από τα αγροτουριστικά εργαστήρια μέχρι τα παραδοσιακά καταλύματα, ο επισκέπτης πρέπει να νιώθει ότι ζει κάτι αληθινό»

«Το νησί μας είναι ευλογημένο, γιατί έχει το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα

και λέγεται Ιπποκράτης,  Ασκληπιείο. Αν αυτό μπορούσαμε όλα αυτά τα χρόνια να το αναδείξουμε, θα είχαμε άλλη μορφή τουρισμού»

«Η άποψή μου είναι ξεκάθαρη. Ήδη την έχουμε πει από το 1997, ότι, κάποια στιγμή πρέπει η Κως να κηρυχθεί ως κορεσμένη περιοχή. Να μην χτιστούν νέες κλίνες»

«Ο σημερινός επισκέπτης, ψάχνει να βρει εμπειρίες του τόπου που επισκέπτεται.   Μιλάμε πια για έναν τουρισμό όπου η λέξη βιωματικός ή τουρισμός εμπειρίας αρχίζει ολοένα πιο συχνά να αναφέρεται και να ακούγεται. Μιλάμε για μια ραγδαία αλλαγή στην στάση του τουρισμού»

«Πιστεύουμε βαθιά στη συνεργασία, είτε πρόκειται για τον δήμο, είτε για τον ΕΟΤ, είτε για τους ιδιώτες. Όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε στο ίδιο καράβι» 

«Είναι ξεκάθαρο στην τοπική κοινωνία ότι τα μικρά καταλύματα είναι αυτά που στηρίζουν την τοπική οικονομία. Είμαστε η ραχοκοκαλιά του τουρισμού στο νησί μας. Δεν έχουμε υπηρεσίες all inclusive. Παραδοσιακά, τα μικρά καταλύματα δημιουργούν προσωπική σχέση με τους επισκέπτες και αυτό μας σώσει κιόλας» 

«Έχουμε να ανταγωνιστούμε από την μια πλευρά μια τεράστια τουριστική βιομηχανία των μεγάλων ξενοδοχείων και από την άλλη πλευρά το θεσμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης του τύπου Airbnb. Βρισκόμαστε στη μέση και δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε πλήρως στο ανταγωνιστικό επίπεδο που μας έχουν οδηγήσει»

«Έχουμε μια άδικη φορολόγηση, έχουμε μείνει εκτός προγραμμάτων χρηματοδότησης και αυτό ολοένα και πιο πολύ μικραίνει την ανταγωνιστικότητά μας» 

«Είμαστε ευχαριστημένοι γιατί, παρόλο που ήταν μια πολύ δύσκολη χρονιά γεμάτη προκλήσεις, καταφέραμε όλοι μας να κρατήσουμε τη θέση μας και στο οικονομικό επίπεδο και στο επίπεδο απέναντι στους επισκέπτες μας σε πολύ υψηλό σημείο» δήλωσε στον «Σ» ο γραμματέας του Σωματείου Ενοικιαζομένων Δωματίων και Διαμερισμάτων Κω, ο γνωστός Τουριστικός Πράκτορας, Μιχάλης Τρικοίλης.

Μας μιλά για τους πρώτους δύσκολους μήνες της καλοκαιρινής περιόδου, διότι, όπως εξηγεί, «έχουμε να ανταγωνιστούμε από την μια πλευρά μια τεράστια τουριστική βιομηχανία των μεγάλων ξενοδοχείων και από την άλλη πλευρά το θεσμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης του τύπου Airbnb». Επιπροσθέτως, αναφέρει ως αρνητικό στοιχείο, την «άδικη φορολόγηση», το ότι τα μικρά καταλύματα έχουν μείνει εκτός προγραμμάτων χρηματοδότησης, γεγονός που ολοένα και πιο πολύ μικραίνει την ανταγωνιστικότητά τους. 

Ο κ. Τρικοίλης δίνει έμφαση στους επισκέπτες οι οποίοι παραδοσιακά δεν θέλουν να πηγαίνουν σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάχες, όπως λ.χ. οι Ιταλοί,  οι Τσέχοι και οι νέοι Γερμανοί και προτιμούν τα μικρά καταλύματα. «Εμείς είμαστε η ραχοκοκαλιά του τουρισμού στο νησί μας διότι έχουμε αυτή την προσωπική σχέση με τους επισκέπτες μας» αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Παραδοσιακά, τα μικρά καταλύματα δημιουργούν προσωπική σχέση με τους επισκέπτες και αυτό μας σώσει κιόλας». 

Μας εξηγεί τη νέα τάση του τουρισμού και την αλλαγή των συνηθειών των επισκεπτών μας, οι οποίοι επιθυμούν να κάνουν διακοπές πιο συχνά κατά τη διάρκεια της χρονιάς με χαμηλότερο budget ανά φορά. «Ο σημερινός επισκέπτης, ψάχνει να βρει εμπειρίες του τόπου που επισκέπτεται,  μιλάμε πια για ένα τουρισμό όπου η λέξη βιωματικός ή τουρισμός εμπειρίας αρχίζει ολοένα πιο συχνά να αναφέρεται και να ακούγεται. Μιλάμε για μια ραγδαία αλλαγή στην στάση του τουρισμού» τονίζει. Αναρωτιέται όμως, «πόσοι από εμάς θα μπορέσουν να υπάρξουν στο επόμενο στάδιο, γιατί είναι ξεκάθαρο ότι, τα μικρά καταλύματα φθίνουν και φθίνουν γιατί δεν έχουν τη δυνατότητα να πετύχουν εξέλιξη» φέρνοντας ως παράδειγμα τις αντιθέσεις της νομοθεσίας.  

Παράλληλα, αναφέρει πως, για να ανταπεξέλθουν σε αυτές τις προκλήσεις τα μικρά καταλύματα και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητά τους, προχωρούν με πολύ γρήγορους ρυθμούς στην ψηφιακή παρουσία (επαγγελματικές φωτογραφίες, online κρατήσεις, συνεργασίες με πλατφόρμες βιωματικού τουρισμού κ.λ.π.).

Δεν παραλείπει να πει, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ότι, το νησί μας δεν έχει αναδείξει τα μοναδικά συγκριτικά του πλεονεκτήματα, όπως είναι ο Ιπποκράτης, οι φυσικές του ομορφιές,  η ιστορία και η φύση του. «Αν αυτό μπορούσαμε όλα αυτά τα χρόνια να το αναδείξουμε, θα είχαμε άλλη μορφή τουρισμού» σημειώνει. Ξεκαθαρίζει δε, πως η Κως πρέπει να κηρυχθεί ως κορεσμένη περιοχή. Να μην χτιστούν νέες κλίνες.

Παράλληλα, εξηγεί το τι σημαίνει «βιωματικός τουρισμός» δίνοντας προσωπικά παραδείγματα, για να καταλήξει λέγοντας πως, «η εμπειρία του φετινού καλοκαιριού μας δίδαξε ότι πρέπει να προσαρμοζόμαστε γρήγορα και να δουλεύουμε συλλογικά. Πιστεύουμε βαθιά στη συνεργασία, είτε πρόκειται για τον δήμο, είτε για τον ΕΟΤ, είτε για τους ιδιώτες. Όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε στο ίδιο καράβι». 

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Ερ: Κύριε Τρικοίλη, οσονούπω πέφτει αυλαία και για την φετινή τουριστική περίοδο. Θα ήθελα τον απολογισμός της,  όσον αφορά τουλάχιστον το Σωματείο σας.  

Μ.Τ.: Το σωματείο μας που αριθμεί 219 μέλη, φτάνει στο τέλος της φετινής χρονιάς ευχαριστημένο. Τα μέλη του είναι ευχαριστημένα, γιατί παρόλο που ήταν μια πολύ δύσκολη χρονιά γεμάτη προκλήσεις, καταφέραμε όλοι μας να κρατήσουμε τη θέση μας και στο οικονομικό επίπεδο και στο επίπεδο απέναντι στους επισκέπτες μας σε πολύ υψηλό σημείο. Ήταν μια σεζόν που ξεκίνησε λίγο δύσκολα. Ο Απρίλης, ο Μάης και ο Ιούνης ήταν καταστροφικοί για μας. Βέβαια στη συνέχεια ο Ιούλιος, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος επανέφεραν λίγο την κατάσταση σε ισορροπία. Και βέβαια από την αρχή του Οκτώβρη έχει σταδιακά αποκλιμακωθεί ο ρυθμός επισκεπτών στα καταλύματά μας, τα οποία ξεκινάνε από την πόλη της Κω και φτάνουν μέχρι την Κέφαλο, καλύπτουν όλο το νησί. 

Ερ: Γιατί ήταν τόσο δύσκολοι οι πρώτοι μήνες; 

Μ.Τ.: Οι πρώτοι μήνες πάντοτε είναι δύσκολοι και γι' αυτό σε όλες τις αναφορές που κάνω εγώ ειδικότερα και το σωματείο μας, αναφερόμαστε πάρα πολύ στους επαναλαμβανόμενους επισκέπτες, γιατί έχουμε να ανταγωνιστούμε από την μια πλευρά μια τεράστια τουριστική βιομηχανία των μεγάλων ξενοδοχείων και από την άλλη πλευρά το θεσμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης του τύπου Airbnb. Άρα, τα μικρά καταλύματα βρισκόμαστε στη μέση και δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε πλήρως στο ανταγωνιστικό επίπεδο που μας έχουν οδηγήσει. Ο ανταγωνισμός έχει φτάσει σε πολύ ψηλά επίπεδα, εμείς έχουμε μείνει πίσω, είναι ξεκάθαρο πια αυτό. Έχουμε μια άδικη φορολόγηση, έχουμε μείνει εκτός προγραμμάτων χρηματοδότησης και αυτό ολοένα και πιο πολύ μικραίνει την ανταγωνιστικότητά μας. 

Ερ: Με λίγα λόγια, λέτε ότι, τους πρώτους μήνες δυσκολεύονται τα διαμερίσματα γιατί δεν υπάρχει πληθώρα επισκεπτών. Όταν γεμίζουν, λοιπόν, τα ξενοδοχεία και τα Airbnb, τότε μπαίνετε κι εσείς στην αγορά δυναμικά;

Μ.Τ.: Ακριβώς, τότε μπαίνουμε κι εμείς, όταν αρχίζουν να έρχονται επισκέπτες οι οποίοι παραδοσιακά δεν θέλουν να πηγαίνουν σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες. Για παράδειγμα, οι Ιταλοί είναι αυτής της κατηγορίας, οι Τσέχοι το ίδιο, όπως και οι νέοι Γερμανοί. Άρα, όταν στο μέσο της σεζόν έχουμε αφίξεις από αυτές τις περιοχές της Ευρώπης, παραδοσιακά απευθύνονται και κατευθύνονται στα μικρά καταλύματα που είμαστε εμείς. 

Ερ: Δηλαδή, εσείς έχετε αυτό που λέμε, ποιοτικό τουρισμό;

Μ.Τ.: Εμείς έχουμε έναν τουρισμό που τα επόμενα χρόνια θα είναι αυτός που θα εδραιωθεί, γιατί υπάρχουν μεγάλες αλλαγές στην τάση του τουρισμού. Εμείς είμαστε η ραχοκοκαλιά του τουρισμού στο νησί μας διότι έχουμε αυτή την προσωπική σχέση με τους επισκέπτες μας, είμαστε αυτοί που κρατάμε τις σχέσεις έξω από το τυπικό μέρος της διανυκτέρευσης. Είναι αυτό που λέμε, η προσωπική επαφή και η προσωπική σχέση με καθέναν από αυτούς. Αυτό το καταφέρνουμε και ένα ανταγωνιστικό κομμάτι που κρατάμε είναι ακριβώς αυτό, δηλαδή ότι, παραδοσιακά τα μικρά καταλύματα δημιουργούν προσωπική σχέση με τους επισκέπτες και αυτό μας σώσει κιόλας. 

Ερ: Κάποια ρεπορτάζ κάνουν λόγο για μια στροφή προς τον τουρισμό απλότητας, κάτι που μου είχατε αναφέρει όταν τηλεφωνηθήκαμε για να κανονίσουμε τη συνέντευξη. Εξηγείστε μου τι σημαίνει ότι, το μέλλον είναι ο τουρισμός απλότητας;

Μ.Τ.: Θα χρησιμοποιήσω τον όρο value for money, δηλαδή, η αξία που δίνουν τα χρήματα που καταναλώνει κάποιος. Θα μου επιτρέψετε να πάω λίγο πίσω για να μπορέσουμε να δώσουμε και σε σας να καταλάβετε αλλά και στους ανθρώπους που θα μας διαβάσουν Έχουμε έναν τρόπο ζωής που είναι πάρα πολύ έντονος. Έχουν αλλάξει οι συνήθειες. Πέρα από τις καταναλωτικές, έχουν αλλάξει και οι συνήθειες των επισκεπτών και των αναγκών τους. Κάποτε ήταν αρκετό για κάποιον μεσοευρωπαίο να επισκεφτεί έναν τουριστικό προορισμό για 10 μέρες, για 14 μέρες. Σήμερα αυτό δεν ισχύει. Κάποιος επιθυμεί να κάνει διακοπές πιο συχνά κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Για να μπορεί να το κάνει αυτό, έχει και μειωμένο budget ανά επίσκεψη. Άρα, αυτό που επιθυμεί ποιο είναι; Να μπορέσει να πετύχει πιο πολλές φορές διακοπές με χαμηλότερο budget ανά φορά.  Προτιμάει είτε να βρει κάποια ειδική προσφορά από κάποιο μεγάλο ξενοδοχείο, είτε να αρχίσει να ψάχνει για καταλύματα που θα του δώσουν απλότητα, καθαριότητα, κατανόηση, φροντίδα, προσωπική σχέση, επικοινωνία και άρα μπαίνουμε ξανά στο παιχνίδι, μπαίνουμε ξανά στο προσκήνιο, λόγω αυτής της, θα έλεγα, θεμελιώδους αλλαγής στη στάση του τουρισμού. Αν θα προσθέσουμε τώρα και αυτή την αλλαγή όπου ο σημερινός τουρίστας, ο σημερινός επισκέπτης, ψάχνει να βρει εμπειρίες του τόπου που επισκέπτεται,  μιλάμε πια για ένα τουρισμό όπου η λέξη βιωματικός ή τουρισμός εμπειρίας αρχίζει ολοένα πιο συχνά να αναφέρεται και να ακούγεται. Μιλάμε για μια ραγδαία αλλαγή στην στάση του τουρισμού που και εμείς σαν Σωματείο Ενοικιαζομένων Διαμερισμάτων προσδοκούμε. Είναι μια χαρμόσυνη είδηση και ένα χαρμόσυνο γεγονός για εμάς. Το πρόβλημα όμως που εξακολουθεί να υπάρχει είναι, πόσοι από εμάς θα μπορέσουν να υπάρξουν στο επόμενο στάδιο, γιατί είναι ξεκάθαρο ότι, τα μικρά καταλύματα φθίνουν και φθίνουν γιατί δεν έχουν τη δυνατότητα να πετύχουν εξέλιξη. Είναι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, είναι οι άνθρωποι της 10ετίας του ’80 που είχαν λίγα χρήματα και μπήκαν σε κάποιους αναπτυξιακούς νόμους και κατάφεραν να χτίσουν οχτώ διαμερίσματα και αυτά τα διαμερίσματα εν πολλοίς, έχουν παραμείνει σχεδόν ίδια. Και εγώ ρωτάω, πώς θα είναι αγωνιστικό ένα κατάλυμα οχτώ διαμερισμάτων όταν ο νόμος για να μπορέσουμε να μπούμε και να διεκδικήσουμε κονδύλια και να εξελίξουμε τα καταλύματα, μάς λέει ότι πρέπει να είμαστε τέσσερα κλειδιά και είκοσι ελάχιστα διαμερίσματα; Άρα, αυτόματα αποκλειόμαστε από αυτή την εξέλιξη.

Ερ: Επειδή δεν είναι η πρώτη φορά που το ακούω, σας ρωτάω. Ποιες είναι οι ενέργειες που έχει κάνει η Ομοσπονδία σας για να εκλείψει αυτή η αδικία; Επίσης, εάν έχετε ζητήσει τη συμπαράσταση των δήμων, διότι έχουν έσοδα από τη δική σας επιχειρηματικότητα ή των περιφερειών.

Μ.Τ.: Αυτό που θα σας πω είναι το εξής: Είμαστε από τα σωματεία που ανήκουμε σε μια ομοσπονδία που είναι μάχιμη. Η ομοσπονδία μας καταφέρνει να φτάνει εκεί που πρέπει να φτάσει και να παραδώσει τα αιτήματά μας. Δυστυχώς, τα ώτα δεν είναι ευήκοα. Από την άλλη πλευρά, είναι ξεκάθαρο στην τοπική κοινωνία ότι τα μικρά καταλύματα είναι αυτά που στηρίζουν την τοπική οικονομία, γιατί, εμείς δεν προσφέρουμε φαγητό, οι άνθρωποι που μένουν στα μικρά καταλύματα θα βγουν έξω  και για να φάνε και να πιούν καφέ και για να καταναλώσουν στην τοπική αγορά. Δεν έχουμε υπηρεσίες all inclusive. Θα μου επιτρέψετε λίγο να πω, πριν να απαντήσω ολοκληρωτικά στην ερώτησή σας, το θέμα με τις πισίνες. Έχουμε καταφέρει, πάλι εξαιτίας αυτής της μαχητικότητας και της διεκδίκησης, εμείς οι ίδιοι σαν σωματείο, να δώσουμε 32 σήματα επόπτη πισινών, αλλά έρχεται πάλι το κράτος και ενώ οι ίδιοι μας λένε να προχωρήσουμε σε αυτό, το αναιρούν και πρέπει ένας επόπτης πισίνας μόνιμα να βρίσκεται σταθμευμένος στους χώρους ενός καταλύματος. Εμείς δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό, είμαστε οικογενειακές επιχειρήσεις. Άρα καταλαβαίνετε πως από τη μια μεριά μας δίνουν κάτι, μας επιτρέπουν να κάνουμε κάτι, μας λένε πιστοποιηθείτε για μεσογειακό ελληνικό πρωινό, μας λένε πιστοποιηθείτε για να δείξετε καταλληλότητα για οικόσιτα ζώα και μετά έρχονται από την πίσω μεριά και μας τα παίρνουν.  

Ερ: Σας υποχρεώνουν, λοιπόν, για όσα καταλύματα διαθέτουν πισίνα, να έχουν μόνιμο επόπτη.

Μ.Τ.: Ναι, όσα καταλύματα διαθέτουν πισίνα, πρέπει να έχουν επόπτη. Μας έδωσαν, λοιπόν, το δικαίωμα εμείς να εκπαιδεύσουμε και να δώσουμε άδειες καταλληλότητας

και φέτος, όπως σας είπα, καταφέρνουμε και δώσαμε 32. Να λοιπόν μια διεκδίκηση που κάναμε σαν σωματείο και το καταφέραμε. Έρχονται όμως τώρα και λένε ότι, οι επόπτες πρέπει να μένουν μόνιμα μαζί μας. Αυτό δημιουργεί συνθήκες μη ανταγωνιστικές γιατί πρέπει να πληρώσουμε.

Ερ:  Απ' την άλλη πλευρά όμως, δεν είναι και μία ασφάλεια για τους πελάτες σας το να υπάρχει ένας επόπτης πισίνας 24 ώρες το 24ωρο; 

Μ.Τ.: Και γιατί να μην είναι αυτός ο ιδιοκτήτης που έχει πάρει την άδεια καταλληλότητας; 

Ερ: Αυτό δεν μπορώ να το απαντήσω εγώ, αλλά το αρμόδιο υπουργείο. Πώς θα γίνει τελικά ανταγωνιστικό ένα κατάλυμα με 8 ή 10 διαμερίσματα τη στιγμή που δεν μπορεί να βγάλει τόσα χρήματα όσα βγάζει ένα ξενοδοχείο;

Μ.Τ.: Είναι πολύ καλή ερώτηση. Προχωράμε με πολύ γρήγορους ρυθμούς σε αυτό που λέμε, ψηφιακή παρουσία. Πολλά καταλύματά μας προχωρούν πια σε επαγγελματικές φωτογραφίες, online κρατήσεις, συνεργασίες με πλατφόρμες βιωματικού τουρισμού κ.λ.π., για να μπορέσουν να φανούν οι αξιολογήσεις, οι κριτικές και με αυτόν τον τρόπο να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα.

Ερ: Είπατε πριν μια πολύ μεγάλη αλήθεια, που την λέμε χρόνια, αλλά… ότι,

πραγματικά οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας ενός τόπου και είναι αυτές που προσφέρουν. Από την άλλη έχουμε τις μεγάλες τουριστικές μονάδες οι οποίες προσφέρουν τα πάντα στους επισκέπτες τους αλλά εντός των «τειχών». Πραγματικά, έχετε να ανταγωνιστείτε με γίγαντες.

Μ.Τ.: Το είπα και πριν. Δεν ανταγωνιζόμαστε μόνο τον γίγαντα που λέγονται all inclusive ξενοδοχεία τετράστερα, πεντάστερα. Έχουμε και τον ολοένα αναπτυσσόμενο και αυξανόμενο αριθμό βραχυχρόνιας μίσθωσης καταλυμάτων  τύπου Airbnb. Εμείς είμαστε ανάμεσα στους δύο και άρα, όντας ανάμεσα στους δύο, καλούμαστε να αναπτύξουμε μια ταυτότητα και αυτό που αναπτύσσουμε, αυτή η ταυτότητα που ο καθένας μας προσπαθεί, το δυνατό μας σημείο είναι ότι αναπτύσσουμε προσωπικές σχέσεις με τους επισκέπτες μας. Αυτό είναι που μας σώζει.

Ερ: Κύριε Τρικοίλη, τα γύρω μας νησιά, αλλά και άλλοι τουριστικοί προορισμοί,  έχουν να επιδείξουν – το καθένα ξεχωριστά – κάτι διαφορετικό, κάτι ιδιαίτερο. Τα λεγόμενα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα.  Εμείς στην Κω, ενώ έχουμε συγκριτικά πλεονεκτήματα, δεν τα έχουμε αναδείξει, τουλάχιστον στον βαθμό που τους αξίζει. Γιατί;

Μ.Τ.: Ευχαριστώ για την καλή πάσα που μου κάνετε, γιατί έχω και την δεύτερη ιδιότητά μου, την ιδιότητα του ταξιδιωτικού πράκτορα. 

Ερ: Θα μου επιτρέψετε να σας διακόψω διότι θέλω να πω πως είστε τουριστικός πράκτορας με προγράμματα βιωματικών εμπειριών και αυτό το θεωρώ πολύ σημαντικό. Θα μου το εξηγήσετε παρακάτω.

Μ.Τ.: Η ενασχόληση μου με τα τουριστικά ξεκινάει πάρα πολύ παλιά, όταν τότε την περίοδο της ανάπτυξης της τουριστικής Κω, κάθε ένα παιδί στην ηλικία των 14-15 ετών για να μπορέσει να εξασφαλίσει τη ζωή του και τις σπουδές του, έπρεπε να δουλέψει σε κάποιο ξενοδοχείο, σε κάποια τουριστική μονάχα. Ένας λοιπόν από αυτούς είναι και εγώ και βίωσα τον τουρισμό εν τη γενέσει του. Όταν, θυμάμαι το τέλος της δεκαετίας του ‘70 ερχόντουσαν οι πρώτοι επισκέπτες και μας πετούσαν από τα μπαλκόνια σοκολατάκια και καραμέλες και όταν στο σχολείο πηγαίναμε να μάθουμε αγγλικά για να μπορούμε, λέει, να λειτουργήσουμε ως μικροί πρεσβευτές του νησιού μας. Ύστερα, 40-50 χρόνια μετά, ξαναγυρίζουμε σε μια περίπου ίδια κατάσταση όπου έχουν αλλάξει οι ανάγκες, οι απαιτήσεις, έχουν αλλάξει αυτά που κάθε επισκέπτης ζητά σε έναν προορισμό, ερχόμαστε πάλι να μιλήσουμε για σχέσεις ανθρώπινες και οι ανθρώπινες σχέσεις βγαίνουν κατ’ αρχάς από τους απασχολούμενους στον τουρισμό και δεύτερον από το ίδιο το νησί που έχει να αναδείξει κάποια συγκεκριμένα στοιχεία. Το νησί μας είναι ευλογημένο, γιατί πρώτον έχει το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα και λέγεται Ιπποκράτης,  Ασκληπιείο. Αν αυτό μπορούσαμε όλα αυτά τα χρόνια να το αναδείξουμε, θα είχαμε άλλη μορφή τουρισμού. Θεωρώ, λοιπόν, ότι οι σημερινές απαιτήσεις και οι σημερινές ανάγκες που προσεγγίζουν αυτή την ολιστική μορφή ανθρώπινης ζωής, ταιριάζει απόλυτα στις αρχές του μεγάλου μας προγόνου που είναι ο Ιπποκράτης. Να το πρώτο μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα. Δεύτερο, είναι οι ομορφιές μας. Το νησί μας είναι από τη μια πλευρά μέχρι την άλλη του πλευρά ένας θησαυρός που είναι να τον πιείς στο ποτήρι, γιατί κάθε βήμα παρουσιάζει διαφορετική γεωεικόνα. Οι φυσικές ομορφιές, το κάλλος, η φύση του, η ιστορία του, όλα αυτά είναι πλέον πια αναγκαία να αναδειχτούν και ταυτόχρονα, μιλάμε για έναν τουρισμό που είναι εδώ πια, και είναι ο τουρισμός δράσης. Οι επόμενοι επισκέπτες που έρχονται δεν θέλουν πια να μένουν σε μια πισίνα, γιατί ο ήλιος και η θάλασσα τούς είναι αρκετά, δεν είναι αυτό που ζητούν, ζητούν δράση γιατί πίσω στη χώρα τους ζούνε τόσο έντονη ζωή που δεν προλαβαίνουν ούτε καν στα γυμναστήρια να πάνε. Άρα, θέλουν την περίοδο που είναι εδώ, τις 5 μέρες, τις 7 μέρες, – διότι ο  μέσος όρος συνολικής διανυκτέρευσης ανά επισκέπτη έχει μειωθεί δραστικά - δράσεις.

Ερ: Τελικά, υπάρχουν ώτα να σας ακούσουν; Εκτός από το κράτος, υπάρχει και ο δήμος και η περιφέρεια. Έχουν αντιληφθεί αυτή τη διαφορετικότητα που μας περιγράφετε; Το πού πάει ο τουρισμός;

Μ.Τ.: Θα είμαι ειλικρινής πολύ μαζί σας. Νομίζω ότι μιλάνε πάρα πολύ χωρίς να καταλαβαίνουν τι λένε. Δηλαδή, μιλάνε για βιωματικό τουρισμό αλλά άμα τους ρωτήσεις τι είναι ο βιωματικός τουρισμός, θα μιλήσουν γενικά. Ο βιωματικός τουρισμός ξεκινάει, όπως σας είπα και πριν, από τη στιγμή που ο επισκέπτης θα ακούσει τη ζεστή φωνή του ανθρώπου που συνδιαλέγεται στο νησί και θα του πει, τι κάνεις, πώς είσαι, πώς είναι η ζωή σου, πώς είναι τα παιδιά σου και θα φτάσει στο σημείο που θα ζήσει μαζί σου εμπειρίες μοναδικές.

Ερ: Αυτό ήθελα να σας ρωτήσει. Σε τι είδους εμπειρίες αναφέρεστε; Μπορείτε να μου δώσετε κάποια παραδείγματα βιωματικών εμπειριών;

Μ.Τ.: Ας μιλήσουμε για τον γαστρονομικό τουρισμό. Πιστεύει κάποιος από εμάς που θα μας διαβάσει που θα μας ακούσει, ότι, η Κως δεν είναι ένας τόπος που έχει να επιδείξει καταπληκτικό γαστρονομικό τουρισμό, καταπληκτικές γεύσεις, μοναδικές, προϊόντα μοναδικά; Πιστεύει κάποιος ότι η Κως είναι ένας τόπος που δεν έχει πολιτισμικό υπόβαθρο για να επιδείξει; Πιστεύει κάποιος ότι δεν έχει η Κως φυσικό υπόβαθρο για να προβάλλει; Εμείς, λοιπόν, κάνουμε κάτι πολύ απλό, προσφέρουμε στους επισκέπτες μας τη δυνατότητα να περπατήσουν μαζί μας σε διαδρομές ασφαλείς, που μπορούμε να τους δείξουμε την άλλη πλευρά του νησιού. Να απολαύσουν το ηλιοβασίλεμα ή την ανατολή του ηλίου από τον Άγιο Μάμα, στο τέλος της Κεφάλου  ή να βιώσουν μαζί μας τον μύθο του Τρίοπα στην περιοχή του Αγίου Φωκά ή ένα κομμάτι πολιτισμικού περιπάτου ξεκινώντας από την Οσία Μελώ και φτάνοντας μέχρι την περιοχή της Τσουκαλαριάς. Δεν είναι μοναδικά πράγματα αυτά, δεν είναι εμπειρία αυτή μοναδική; Ή, αν θέλετε, ακόμα πιο πολύ, να το πάω λίγο πιο βαθιά, να πάει και να αρμέξει μαζί μας τις κατσίκες και να κάνει τυρί.

Δεν είναι μία μοναδική εμπειρία αυτή; Ή να ψήσει ψωμί από αλεύρι που έχουμε πάρει από το μύλο του Πυλιού ή το μύλο της Αντιμάχειας και να ζυμώσει μαζί μας και να φουρνίσει μαζί μας με τον τρόπο που φουρνίζανε οι γιαγιάδες μας και οι προγιαγιάδες μας. Δεν είναι αυτό εμπειρία; Είναι.

Είναι. Υπάρχει ανταπόκριση από τους επισκέπτες μας;

Μ.Τ.: Ξεκινήσαμε λίγο μετά τον κορωνοϊό. Είναι ο πέμπτος χρόνος που ουσιαστικά εμείς ασχολούμαστε με τον βιωματικό εμπειρικό τουρισμό. Στην αρχή μας υποδέχτηκαν με όχι τόσο κολακευτικά σχόλια θα έλεγα. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που με παίρνουν τηλέφωνο ανώνυμα και με αποκαλούν φούρναρη. Αλλά δεν πειράζει.

Το θέμα είναι ότι, όλοι όσοι έρχονται σε επικοινωνία μαζί μας και δέχονται μέσω ημών να έρθουν σε επαφή με την άλλη πλευρά του νησιού μας, αυτοί που εμείς πρεσβεύουμε, είναι αυτοί που γίνονται οι ίδιοι πρεσβευτές του νησιού. Γιατί έχουνε δει ότι, το νησί δεν είναι ήλιος-θάλασσα. Είναι κάτι παραπάνω. 

Ερ: Ήταν τα πέντε S. Sun, Sea, Sand, Sex και… δεν θυμάμαι το πέμπτο…

Μ.Τ.: Ναι, τώρα έχει γίνει σίγουρα sun, sea and experiences… 

Ερ: Δεν μου απαντήσατε. Υπάρχει ανταπόκριση από τους επισκέπτες μας;

Μ.Τ.: Θα σας πω το τελευταίο περιστατικό. Πριν λίγες ημέρες, υποδεχτήκαμε στο νησί μας τρεις κυρίες, οι οποίες, για μένα που είμαι 13 χρόνια στον τουρισμό, ήταν η πρώτη φορά που ερχόμουν σε επικοινωνία με επισκέπτες από Εσθονία. Δεν είναι το φοβερό ότι προέρχονταν από Εσθονία, αλλά το φοβερό ήταν ότι ήρθαν από το  Τουρκούτ Ρέις μία μέρα στην Κω για να ζήσουν μαζί μας δύο ή τρεις βιωματικές εμπειρίες. Αυτό λέει κάτι; 

Ερ: Αυτό θα είναι το μέλλον του τουρισμού;

Μ.Τ.: Βεβαίως. Και θα σας το αποδείξω ως εξής, ότι ήταν το αποκλειστικό θέμα του workshop που έγινε την προηγούμενη εβδομάδα στην Κω και βρέθηκαν πολύ σημαντικοί άνθρωποι του τουρισμού στην Ευρώπη, με αποκλειστικό σκοπό, να δούνε πώς η Κως σαν προορισμός μπορεί να ικανοποιήσει αυτού του τύπου τάση τουρισμού. Και γι' αυτό και ο ομιλών ήταν καλεσμένος εκεί για να μιλήσει για όλα αυτά. 

Ερ: Απ’ ότι διάβασα, τους ξεναγήσατε στην κληρονομιά του Ιπποκράτη όπως αναφέρει ένα σχετικό δελτίο τύπου. 

Μ.Τ.: Ό,τι μπόρεσα έκανα. Αλλά να πω επίσης ακόμα κάτι. Ότι, 7 Οκτωβρίου είχαμε στην Κω για πέντε μέρες, εκτός από τους ανθρώπους αυτούς που ήρθαν από τη Γερμανία,  επισκέπτες από την Πολωνία. Ήταν το συνεργείο της πολωνικής τηλεόρασης με μηχανήματα τελευταίου τύπου που ο αποκλειστικός σκοπός ήταν να αναδείξουν τη Κω με αυτή την πλευρά. Με την πλευρά των εμπειριών, του βιώματος. Και δεν μείνανε μόνο μαζί μας, αλλά καλύψανε κομμάτια του νησιού από τους παραδοσιακούς μας χώρους, από το Ιπποκράτειο Ίδρυμα, από το Ασκληπιείο...

Ευτυχώς ο κύριος Σοφός έτρεχε μαζί τους όλη την ημέρα. Εμείς κληθήκαμε να υποστηρίξουμε με κάποιες βιωματικές μας δράσεις. Αυτό δεν είναι πάλι κάτι διαφορετικό; Δεν δείχνει μια στροφή του τουρισμού σε κάτι καινούργιο; Παλιό είναι,  αλλά επανέρχεται και με νέα μορφή. 

Ερ: Μου δώσατε πάσα μιλώντας για τον Νίκο Σοφό, ο οποίος είναι ο νέος διευθυντής τουρισμού του ΚΩΑΝ. Συνεργάζεστε ή θα συνεργαστείτε πιο στενά μαζί του;

Μ.Τ.: Το σωματείο μας, δια του ομιλούντος, συμμετέχει στο τουριστικό όργανο του δήμου της Κω, όπου εκπονούνται διάφορες στρατηγικές και αν θέλετε και marketing plan που από πέρσι ξεκίνησε αυτό και είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό γιατί ουσιαστικά μέσω αυτών των πλάνων αρχίζουμε να παίρνουμε μια κατεύθυνση λίγο πιο επιστημονική. Σε αυτή τη διαδικασία ήρθε ο Νίκος σε μια πολύ κύρια στιγμή να ενισχύσει όλη αυτή τη σχέση τού να μιλάμε θεωρητικά και να περνάμε τα πλάνα μας από θεωρεία σε πράξη. Γιατί ο ΚΩΑΝ είναι το όργανο το οποίο ουσιαστικά χρηματοδοτεί, κάνει πράξη όλα αυτά που εμείς κρατάμε στην θεωρία. Ο Νίκος δεν μένει εκεί. Είναι πολύ καλός γνώστης του τουρισμού και ειδικότερα του τουρισμού της Κω και στέκεται κοντά μας. Τον τελευταίο μήνα έχουμε συνεργαστεί πάρα πολύ στενά και καλύψαμε και το θέμα των Πολωνών και το θέμα των Γερμανών, της επίσκεψης αυτής και του workshop, σε πάρα πολύ υψηλό επίπεδο.

Μη νομίζετε ότι είναι όλοι πρόθυμοι να βοηθήσουν στον τόπο μας. Έχουμε μια τάση ωχαδερφισμού… ας το βγάλει άλλος στο φίδι από την τρύπα… και ο Νίκος είναι αυτός που με τη Δώρα Καλαϊζή, από τον οργανισμό του τουρισμού του δήμου, τρέχουν και βγάζουν αρκετά πράγματα. Είχαμε βέβαια την παραίτηση της κυρίας Βουκελάτου σε μια στιγμή που χρειαζόμασταν την παρουσία της εκεί, όμως κρατήθηκε το νησί σε πολύ ψηλό επίπεδο.

Ερ: Άφησα τελευταίο το «ακανθώδες» ερώτημα που αφορά στην φέρουσα ικανότητα του νησιού μας. σε ποια «πλευρά» ανήκετε; Σε αυτή που λέει, όχι άλλες κλίνες ή στην άλλη που λέει, υπάρχουν περιθώρια;

Μ.Τ: Η άποψή μου είναι ξεκάθαρη. Ήδη την έχουμε πει από το 1997, ότι, κάποια στιγμή πρέπει η Κως να κηρυχθεί ως κορεσμένη περιοχή. Να μην χτιστούν νέες κλίνες.

Ερ: Κύριε Τρικοίλη, θα ήθελα να κάνετε εσείς τον επίλογο της κουβέντας μας.

Μ.Τ.: Η εμπειρία του φετινού καλοκαιριού, μας δίδαξε ότι πρέπει να προσαρμοζόμαστε γρήγορα και να δουλεύουμε συλλογικά. Πιστεύουμε βαθιά στη συνεργασία. Είτε πρόκειται για τον δήμο, είτε για τον ΕΟΤ, είτε για τους ιδιώτες, όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε στο ίδιο καράβι. Ότι πρέπει να προβάλλουμε το νησί μας με τον ίδιο τρόπο και να βοηθήσουμε όλοι στο να το εξελίξουμε. Εμείς σαν Σωματείο, γιατί με αυτή την ιδιότητα μιλάμε, θέλουμε να δώσουμε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην εκπαίδευση των μελών μας σε θέματα φιλοξενίας, σε θέματα περιβάλλοντος, σε θέματα ψηφιακής προώθησης.

Το μέλλον ανήκει σε όσους επενδύουν στη γνώση. Όσον δε αφορά στο νησί μας, η Κως έχει όλα τα στοιχεία για να γίνει πρότυπο βιώσιμου και αυθεντικού τουρισμού. Από τα αγροτουριστικά εργαστήρια μέχρι τα παραδοσιακά καταλύματα, ο επισκέπτης πρέπει να νιώθει ότι ζει κάτι αληθινό.

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Zogas_dimitris