«Η Κως και όλα τα υπόλοιπα νησιά, κέρδισαν από τον τουρισμό. Τώρα ετοιμάζονται να χάσουν από τον τουρισμό»

«Δεν αρνείται κανείς τη θετική συνεισφορά του τουρισμού τα προηγούμενα χρόνια, αλλά οτιδήποτε γίνεται με ακρότητα, είναι αρνητικό. Το “παν μέτρον άριστον” ήταν μια ελληνική έννοια»

«Υπάρχει μία αγωνία των κατοίκων των νησιών, υπάρχει η κοινή αντίληψη ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά, ότι χάνουμε τα νησιά από τα χέρια μας - Πρέπει οι τοπικές κοινωνίες να ενεργοποιηθούν. Να είναι ενημερωμένες, να έχουν άποψη, να διεκδικούν την άποψή τους και έτσι τα πράματα θα πάνε καλύτερα»

«Οι προτάσεις των μελετητών για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο είναι περίπου copy paste σε όλα τα νησιά. Έχουν κάνει περίπου τα ίδια πράγματα παντού, δηλαδή, έχουν κάνει ένα σενάριο πιο αναπτυξιακό, ένα δεύτερο λιγότερο αναπτυξιακό για να πουν ότι αυτό είναι το καλύτερο…»

«Σε νησιά όπως είναι η Κως, δεν θα έπρεπε να συζητάνε άλλο για νέες τουριστικές κλίνες και μάλιστα τέτοιου μεγέθους που ακούμε ότι θέλουν να κάνουν - Αυτό που χρειάζονται τα νησιά, είναι να διατηρήσουν την ελάχιστη ικανότητά τους να παράγουν και αγροτικά προϊόντα τη στιγμή που υπάρχουν αγρότες και κτηνοτρόφοι που ενδιαφέρονται και όχι να τους βγάλει κανείς εκτός παραγωγής γιατί δεν έχει ούτε νερό να τους δώσει, ούτε ενδιαφέρεται να βρει»

«Η Κως είναι το νησί του Ιπποκράτη. Πού υπάρχει ο Ιπποκράτης στην Κω; Πώς βάζουμε τον Ιπποκράτη στο κέντρο όχι μόνο του τουρισμού της Κω, αλλά και του ελληνικού τουρισμού, μαζί με τον Ασκληπιό, μαζί με την ευζωία, με την ευεξία και να φτιάξουμε ένα άλλο τουριστικό προϊόν;»

«Όταν αρχίζει και υπάρχει δυσανασχέτηση πρώτα των κατοίκων και μετά των επισκεπτών ότι, δεν περνάνε καλά, αυτό είναι υπερτουρισμός»

«Η λέξη υπερτουρισμός φοβίζει αυτούς οι οποίοι θεωρούν ότι η οικοδομή και το real estate είναι ανάπτυξη. Αυτούς φοβίζει και τρομοκρατούν τους υπόλοιπους»

 «Τη στιγμή που υπάρχουν στον τόπο ομάδες ανθρώπων που θέλουν κάτι διαφορετικό, θα έπρεπε οι πολιτικές ηγεσίες να το ασπαστούν και να πουν στοπ στην τουριστική μεγέθυνση και να κοιτάξουν να βρουν άλλα πράγματα

που θα συνεχίσουν να φέρουν τουρίστες οι οποίοι να επιλέγουν την Κω όχι γιατί πουλάει φτηνά την κλίνη της, αλλά γιατί έχει κάτι ιδιαίτερο να δείξει»

«Η ιστορία της Golden Visa είναι στην ίδια κατεύθυνση. Είναι μια κερδοσκοπία πάνω στη γη η οποία στην Ελλάδα επικρατεί από το ’50 και συνεχίζεται ακόμη και σήμερα. Δείχνει τη νοοτροπία του κεντρικού κράτους που λέει, να πουλάμε στους ξένους. Αυτό τους ενδιαφέρει, να χτίζουν και να πουλάνε»

«Δυστυχώς, οι ελληνικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι πρακτικά ανύπαρκτοι και γι αυτό, τόσο σοβαρά θέματα που τα ζούμε καθημερινά, από το πιο επίκαιρο που είναι των Τεμπών, και όχι μόνο, έχουν απασχολήσει την Ευρώπη»

«Η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου νομίζω ότι έχει συνταχθεί με το πιο άγριο σενάριο της οικοδομικής ανάπτυξης, όπως το λέει η ίδια. Υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει υπερτουρισμός, ότι πρέπει να χτίσουμε κι άλλα ξενοδοχεία παντού και ότι, αυτή είναι η πορεία των νησιών και δεν υπάρχει κάτι άλλο να γίνει»

Όπου κι’αν ταξιδέψω η Κως και ειδικά η Κέφαλος,

όλη η Ελλάδα με πληγώνει.*

«Μέτρια κι όλα μέτρια και μέτρια παντού
Κ’ οι αγάπες μου κ’ οι πόθοι μου, κι’ ότι η καρδιά μου ανειώνει
Κ’η φαντασία της ψυχής και το είδωλο του νου
Και ο έρωτας της ομορφιάς και του παντοτεινού,
με σφίγγουν όλα μέτρια, το μέτριο με παγώνει.».**

* (απόφθεγμα του Γιώργου Σεφέρη παραφρασμένο)

** Με τον τρόπο του Γ.Σ.

(Γιώργος Σεφέρης)

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη, «Με τον τρόπο του Γ.Σ.» αναπτύσσεται με τη μορφή περιδιάβασης σε τουριστικούς και αρχαιολογικούς τόπους της μεσοπολεμικής Ελλάδας αναζητώντας την «ανακούφιση» της ψυχής από τα βάρη της ζωής, μέσα από τη φαντασία και την ομορφιά, συνθέτοντας την εικόνα του «παντοτεινού» που αναζητά η ψυχή και ο νους και εστιάζεται στα αισθήματα αλλοτρίωσης, απραξίας και στασιμότητας, που αποδίδουν τη σχέση των ανθρώπων με τον τόπο, το παρελθόν, τους γύρω τους αλλά και τον εαυτό τους. Επιπλέον εκφράζει τον πόθο του ξενιτεμένου να γυρίσει στον τόπο του και όταν γυρνάει αισθάνεται απογοήτευση, πληγώνεται και θέλει να φύγει.

Ασχήμια, αυθαιρεσία, ανομία, εγκατάλειψη, αδιαφορία, συμβιβασμός, άπνοια και μια „πολιτική“ αντιπαράθεση αγοραίου επιπέδου με εκατέρωθεν λιβέλους και δίκες και από την άλλη η κοινωνία των πολιτών (υπάρχει άραγε;) επιδεικνύειμοιρολατρική αποδοχή της μιζέριας, με γκρίνια, βρισιές, οργή χωρίς να απολήγει ωστόσο σε σκοποπροσανατολισμένη κριτική που να κατονομάζει πολιτικές, πρόσωπα, αντιλήψεις, πρακτικές και συμπεριφορές, χωρίςπροτάσεις και δράση που να αφορούν συνολικά το νησί, να υπερβαίνουν το παρόν, το καθημερινό και να οραματίζονται το μέλλον.

Α. Η παρούσα κατάσταση στην Κέφαλο

Δρόμοι

Ο δρόμος από την Ώνια μέχρι το κτήριο της πρώην αστυνομίας (αλήθεια γιατί πρέπει το μοναδικό κτήριο στην Κέφαλο με αρχιτεκτονική και ιστορική σημασία να είναι εγκαταλελειμμένο και να καταρρέει;) και ενώ ειδικά το καλοκαίρι πηγαινοέρχονται τουρίστες πεζοί για να επισκεφτούν εστιατόρια και άλλα καταστήματα, δεν έχει πεζοδρόμια, ούτε επαρκή φωτισμόκαι τα τροχοφόρα αναπτύσσουν ταχύτητες που ξεπερνούν τα 100 χιλ.

Ας μην αναφερθούμε στην ασχήμια, το κιτς και την αυθαιρεσία δεξιά και αριστερά του δρόμου.

Ο δρόμος προς το Καμάρι και την παραλία του Καμαρίου κάθε χρόνο σε διάφορα σημεία υποχωρεί το τοιχίο και το οδόστρωμα, λόγω ανύπαρκτης θεμελίωσης του τοιχίου και της υπερβολικής κυκλοφορίας τεράστιων φορτηγών που ξεφορτώνουν καράβια με οικοδομικά υλικά όλο το καλοκαίρι και όχι μόνο.

Πάνω από τρείς μήνες το περασμένο καλοκαίρι σχεδόν στη μέση του δρόμου μπροστά από μια λακκούβα σε προϋπαντούσε και σε προειδοποιούσε μια ταμπέλλα του Δήμου ότι: Εκτελούνται έργα!!! Χωρίς υπερβολή η λακκούβα θα γέμιζε με πέντε φτυαριές τσιμέντο ή άσφαλτο.

Και ήρθε τις προάλλες αυτό που μάλλον καθυστέρησε, αφού εδώ και χρόνια προειδοποιούσε!

Κατέρρευσε λοιπόν στην πρώτη φάση μεγάλο μέρος του τοιχίου σε μήκος γύρω στα 650 μέτρα και σε δεύτερη φάση μόλις πριν λίγες μέρες ολκληρώθηκε η κατστροφή. Μαζί του πήρε και το γελοίο «πεζοδρόμιο» του ενός μέτρου όπου δεν μπορούσε να κινηθεί παιδικό ή αναπηρικό καροτσάκι, αλλά ούτε δυο άτομα, ένα ζευγάρι, να πάνε ο ένας πλάι στον άλλο. Τα σιδερένια κάγκελα, ναι σιδερένια κάγκελα πάνω στη θάλασσα, να έχουν σαπιθεί από τη σκουριά και να πασαλείβονται κάθε χρόνο με μπογιά. Οι τσιμεντένιες σκάλες που είχαν κατασκευαστεί σε ορισμένα σημεία για πρόσβαση προς τη θάλασσα έχουν γίνει σμπαράλια και είναι επικίνδυνες, αντί να επιδιορθωθούν τις έκλεισαν πέρυσι με πλαστική ασπροκόκκινη ταινία!!!

Παράδειγμα παράνοιας και ντροπής, ασχήμια-κιτς και ανομία: Λιμάνι-Παραλία Κεφάλου

Το λιμάνι, στον ποιο όμορφο κόλπο της Κω και όχι μόνο, αντί μιας ανάπλασης σε μια όμορφη αξιοπρεπή πλατεία, θυμίζει περισσότερο χωματερή παρά λιμάνι: Σκουπίδια, εγκαταλειμμένα για δεκαετίες σπασμένα και μη καΐκια, τεράστια ξύλα και σίδερα, καρνάγια πάνω σε αρχαιολογικούς χώρους και επισκευέςπου μολύνουν την αμμουδιά και το περιβάλλον (αλήθεια τι κάνει η ευαίσθητη κατά τα άλλα Αρχαιολογία; Το Λιμενικό Ταμείο;), ψαράδικα, κότερα και εμπορικά πλοία που ξεφορτώνουν όλο το καλοκαίρι τσιμέντα, άμμο και χαλίκι με δεκάδες τεράστια φορτηγά αυτοκίνητα να κάνουν αμέτρητα δρομολόγια διασχίζοντας όλο τον κόλπο Καμαρίου προκαλώντας θόρυβο και σκόνη, τη στιγμή που τουρίστες κολυμπούν, λιάζονται στις ξαπλώστρες, κάθονται στα εστιατόρια ή στις καφετέριες! Όλα αυτά γεμίζουν τόνους νερού και παίρνουν ρεύμα χωρίς να πληρώνουν, αφού δεν υπάρχει (λέει) κάποιος να εισπράττει!

Η Κοινότητα μαζεύει κάθε χρόνο με φορτωτή τις πέτρες από την αμμουδιά και τις εναποθέτει στο εναπομείναν τμήμα της παραλίας πίσω από το μόλο του λιμανιού εκεί που κάνουν μπάνιο οι «ιθαγενείς» Κεφαλιανοί και Κεφαλιανές με τα παιδιά και τα εγγόνια τους.

Η κατάσταση θυμίζει τον „Εφιάλτη της Περσεφόνης“ του Νίκου Γκάτσου σε παράφραση:

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα

κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο

τώρα τσιμέντα ξεφορτώνουν

και οι χωριάτες και οι τουρίστες πετούν σκουπίδια, πλαστικά κι αποτσίγαρα

Εκεί που η θάλασσα ήταν ευλογία

Κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

Τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία

άδεια κορμιά σιδερικά παλιά κι ελάσματα

Μήπως είναι ευκαιρία να συνειδητοποιήσουν ο Δήμος και οι Κφαλιανοί ότι στο καμάρι χρειάζονται γενναίες παρεμβάσεις, που σημαίνει: Επιτέλους να τελειώσι και να εφαρμοστεί το πολαιοδομικό σχέδιο, να κατεδαφιστούν οι διπλές και τριπλές πέργολες ή τουλάχιστον να μικρήνουν έτσι που να μπορούν να γίνουν πεζοδρόμια και πάρκινγκ προς όφελος τελικά των ιδίων των ιδιοκτητών και επιχηρηματιών. Εξάλλου είναι γνωστό πως τους δόθηκε η δηνατότητα να κτήσουν λόγω «σεισμόπληκτων» και μερικοί όχι έκτησαν μεγάλες οικοδομές, αλλά δεν γκρέμμισαν, ως όφειλαν τις τάχα σεισμοπληκτες οικοδομές. Ξέρω ότι ακούγεται δυσάρεστο, αλλά πιστεύω ότι είναι ώριμες οι συνθήκες μέσα από υπεύθυνη ενημέρωση εκ μέρους του Δήμου με τους ενδιαφερόμενους να πραγγματοποιηθεί κάτι τέτοιο. Επίσης ο Δήμος μπορεί να προκαλέσει ιδιοκτήτες που έχουν πάνω στο δρόμο του Καμαριού οικοδομές εγκαταλελημένες, ετοιμόροπες ή που έχουν σχεδόν έχουν καταρρεύσει με μπάζα σκουπίδια κλπ., μια τριτοκοσμική εικόνα που προσβάλλει όλη την αισθητική του μοναδικού σε ομορφιά κόλπου, να τις καθαρίσουν.

Αρχαιολογία

Η Κέφαλος, από τους αρχαιότερους οικισμούς της Κω (από την Νεολιθική εποχήτο 4000 π.χ., ήτοι πάνω 6000 χρόνων) και πρωτεύουσα της Κω μέχρι το 366 π.χ. βρίθει αρχαιολογικών μνημείων και ευρημάτων.

Ποια είναι η κατάσταση αυτών των μνημείων στην Κέφαλο;

Στο Καμάρι, στα Παλάτια, στον Άγιο Στέφανο εγκατάλειψη, θλίψη και ντροπή.

Στο Καμάρι αρχαιολογικός χώρος γεμάτος σκουπίδια, σίδερα τεράστια ξύλα, λαμαρίνες, πίσσες, πετρέλαια, λάδια και κάθε λογής σκουπίδια.

Στον Άγιο Στέφανο τα ψηφιδωτά, όσα απόμειναν, είναι φανερά και σκόρπια. Εκατοντάδες τουρίστες γυροφέρνουν μέσα στο μνημείο και συλλέγουν ψηφιδωτά για ενθύμιο!!!

Αλήθεια τον δρόμο που οδηγούσε στον Άγιο Στέφανο ένα φαρδύ καλντερίμι με μεγάλες πελεκημένες πέτρες που άρχιζε από τον κεντρικό επαρχιακό δρόμο στην Ώνια προς τη θάλασσα και τραβώντας ανατολικά κατέληγε στον Άγιο Στέφανο περνώντας μέσα από αμμόλοφους με ασκέθρους, σκήνους και κρίνα της θάλασσας, ποιος τον παραχώρησε στον πρώτο αγοραστή των κτημάτων όπου σήμερα βρίσκεται το IKos; Η Αρχαιολογία δεν είχε λόγο; Ποιος ευθύνεται για την εξ’επαφής περικύκλωση του σημαντικού μνημείου από κτίσματα, ομπρέλες και πλωτά;

Παλάτια

Η παλιά Παναγία η Παλατιανή, ως εκδίκηση της Ορθοδοξίας ενάντια στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, κτίστηκε από πέτρες αρχαίων μνημείων και κυρίως από το Αμφιθέατρο στα Παλάτια. Το ίδιο το Θεατράκι περιβάλλεται από κοτέτσια από λαμαρίνες, παλέτες, παλιά κρεβάτια, ψυγεία, στρώματα και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Το κάγκελοτης εισόδου γέρνει κατεστραμμένο και ορθάνοιχτο εδώ και πάνω από 40 χρόνια. Ούτε μια ταμπέλα απέξω που να γράφει τι είναι εκεί μέσα. Οι πέτρες από τις κερκίδες κάθε χρόνο λιγοστεύουν, η σκηνή βρίσκεται κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού και από κάτω χάσκει μια χαράδρα πάνω από είκοσι μέτρα βάθος που κάθε χρόνο βαθαίνει. Στην πλατεία του θεάτρου κομμένοι τεράστιοι κορμοί πεύκων και στη μέση ένας κύκλος από πέτρες και μέσα κάρβουνα και στάχτες (να έκαναν κάποιοι μπάρμπεκιου;)

Περιβάλλον

Σκουπίδια, χωματερές

Σε κάθε πλαγιά και μια χωματερή, παντού σκουπίδια. Ενώ οι περισσότεροι κάτοικοι κάνουν με συνέπεια διαχωρισμό των απορριμμάτων, υπάρχουν μαρτυρίες ότι τελικά όταν έρθει το απορριμματοφόρο τα ανακατεύει όλα.

Πολεοδομική παραφροσύνη

Λόφοι, βουνοκορφές, πολεοδομικό σχέδιο κάμπου-παραλίας

Η Φόνισσα βιάστηκε με κτίσματα ξενοδοχείων και άλλα κτήρια απαίσιας αρχιτεκτονικής. Και ολόκληρη η λοφοσειρά ανατολικά αλλά και δυτικά της Φόνισσας όπως και η Καμήλα έχουν κτίσματαπου εξέχουν της κορυφογραμμής κατά παράβαση του νόμου.

Ο δε Μουσώνος, είτε φέρει το όνομα του από τους μουσώνες, είτε από τις μούσες και ενώ υπέχει μια σχεδόν μεταφυσική υπόσταση για τον Κεφαλιανό, έχει βιαστεί και κατακρεουργηθεί με έναν απεχθή τρόπο χωρίς σεβασμό στο περιβάλλον. Η κορυφή του ισοπεδώθηκε μετακυλίοντας χιλιάδες τόνους χώμα και μπάζα απλά στην κατηφόρα παραχώνοντας χωράφια, οικόπεδα και σπίτια αλλοιώνοντας την ομορφιά του μοναδικού λόφου.

Δεν αποκλείεται σε λίγα χρόνια να δούμε την κορηφή του Ζηνιού να ισοπεδώνεται. Η μανία με την ισοπέδοση βουνοκορφών έχει και μια ψυχαναλυτική διάσταση. Είναι το κόμπλεξ του λεγόμενου «αυτοδημιούργητου» που έφτασε «ψηλά», αλλά αισθάνεται την ανάγκη να πάει πιο ψηλά από τις κορηφές.

Πολεοδομικό: Μετο ανέκδοτο γιαένα πολεοδομικό σχέδιο κάμπου-παραλίαςέχουν μεγαλώσει γενιές και γενιές Κεφαλιανών μέχρι και 85 χρονών σήμερα. Προκαλώντας μια άναρχη, τριτοκοσμικού τύπου δόμηση, χωρίς δρόμους, πεζοδρόμια, πλατείες και άλλους κοινόχρηστους χώρους.

Νερό-Ρεύμα

Τα τελευταία χρόνια είναι σύνηθες φαινόμενο να διακόπτονται σχεδόν καθημερινά για κάποιες ώρες τόσο το νερό όσο και το ρεύμα. Πριν τέσσερα χρόνια και για περίπου ένα μήνα η Κέφαλος θύμιζε τριτοκοσμική πολιτεία: ούτε ρεύμα, ούτε νερό με διακοπές πολλών ωρών, πολλές φορές όλη μέρα. Επαγγελματίες και νοικοκυριά σε απόγνωση, τουρίστες αγανακτισμένοι, άλλοι να απορούν και να διερωτώνται μήπως είναι σε λάθος χώρα και τόπο και άλλοι να φεύγουν άρον άρον και όλοι να αγοράζουν μπουκάλια νερό για να πλυθούν και να ρίξουν στη τουαλέτα!!! Ένας Ιταλός σε έξαλλη κατάσταση φώναζε: Caos, caosovunque. Quovadisorganizzazione? (Χάος, χάος παντού. Που πήγες οργάνωση;). Το πρόβλημα συνεχίζεται με συχνές διακοπές. Όσον αφορά το νερό, αν πίνεται ή όχι δεν υπάρχει μια σαφής και υπεύθυνη απάντηση με αποτέλεσμα τόσο οι ντόπιοι όσο και οι ξένοι να κουβαλούν νερό σε πλαστικά μπουκάλια αμφιβόλου ποιότητας λόγω της μεταφοράς και αποθήκευσης με υψηλές θερμοκρασίες και επιπλέον μολύνοντας το περιβάλλον με τόνους πλαστικού.

Ταυτόχρονα να κατονομάζονται σε συζητήσεις δεκάδες παράνομων συνδέσεων στο κεντρικό δίκτυο του Δήμου γνωστών και στους υπεύθυνους, που ποτίζουν ώρες ατέλειωτες.

Αδέσποτες κατσίκες: καταστροφή του οικοσυστήματος και οποιασδήποτε καλλιέργειας ή κήπου

Στο Ζηνί και στο καμάρι γενικά σουλατσάρουν εκατοντάδες αδέσποτες κατσίκες στο βουνό, στους κήπους, στις παραλίες, σε αρχαιολογικούς χώρους καταστρέφουν τα πάντα, προκαλούν μια οικολογική καταστροφή και φωτογραφίζονται με τους τουρίστες!

Πολλοί από τους ιδιοκτήτες τους δεν είναι καν κατ’ επάγγελμα βοσκοί (μήπως φταίνε οι επιδοτήσεις;). Αν ρωτήσεις κάποιον από αυτούς αν μπορεί να περιμαζέψει τα ζώα του σου λέει ότι δεν είναι δικά μου. Φυσικά δεν βρίσκεις τελικά ποιανού είναι.

Δίπλα σε τουριστικές υποδομές, διαμερίσματα, υπάρχουν κοτέτσια μέχρι και 100 κότες, κόκορες και γαλοπούλες, καθώς και κατσίκες δημιουργώντας μια αφόρητη κατάσταση, όχληση (οι επισκέπτες διαμαρτύρονται γιατί δεν μπορούν να κοιμηθούν), βρωμιές και κινδύνους για τη δημόσια υγεία για τους επισκέπτες, αλλά και για τους ντόπιους που μένουν εκεί.

Η απεύθυνση σε αρμόδιο δεν είναι δυνατή γιατί απλά κανείς δεν αισθάνεται αρμόδιος. Εκεί που η Κέφαλος είχε δυο και τρεις δραγάτες, τώρα υπάρχει ένας για όλη την Κω.

Στην Κέφαλο υπήρχε ένα σοφό σύστημα οργάνωσης των κτηνοτροφικών, των αγροτικών και των κυνηγητικών δραστηριοτήτων. Το τμήμα της Κεφάλου που βρίσκεται μεταξύ των δρόμων από την Καμήλα προς το χωριό από τη βόρεια πλευρά και του παραλιακού δρόμου νότια συμπεριλαμβανομένου του χωριού, ήταν απαγορευμένη ζώνη για ελεύθερα ζώα και κυνήγι. Μια χρονιά ήταν οι βοσκοί «Έξω» ανατολικά του χωριού και οι γεωργοί «Μέσα», δηλαδή δυτικά. Την άλλη χρονιά ίσχυε το αντίθετο. Η αλλαγή γινόταν τον Σεπτέμβριο και αφού οι γεωργοί είχαν τελειώσει με τις εργασίες τους και είχαν μαζέψει την παραγωγή τους. Το σύστημα αυτό είχε τεράστια πλεονεκτήματα και όφελος για όλους. Οι κτηνοτρόφοι έβρισκαν άφθονη τροφή για τα ζώα τους και οι γεωργοί είχαν άφθονη κοπριά από τα ζώα που έβοσκαν στα χωράφια τους. Σημαντική ήταν επίσης η κοινωνική διάσταση αυτού του συστήματος: Δεν υπήρχαν τσακωμοί, οχλήσεις και βιαιότητες.

Πότε, γιατί και ποιος ανεγκέφαλος το κατάργησε δεν γνωρίζω.

Σύνοψη

Ένα ερώτημαπλανάται στον ορίζοντα: Ποιος φταίει; Μερικές φορές κατονομάζονται οι φταίχτες, άλλες φορές μένει αναπάντητο, άλλες πάλι φταίνε οι άλλοι, αυτοί εκεί κάτω στη Χώρα και άλλες φταίει η μοίρα και το ριζικό.Στο ερώτημα σε πολίτες γιατί ο Δήμος δεν παρεμβαίνει η απάντηση είναι ομόφωνη: μα πρόκειται για ψηφοφόρους τους!

Ίσως ο ποιητής Κώστας Βάρναλης να δίνει μια κάποια απάντηση:

‘Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!

Φταίει ο Θεός που μας μισεί!

Φταίει το κεφάλι το κακό μας!

   Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!

Ποιός φταίει; ποιός φταίει; Κανένα στόμα
δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα.

…προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!’
(Κώστας Βάρναλης, Οι Μοιραίοι)

‘…άνθρωπέ μου τι ξεφτίλα,
να σου χαλάνε το όνειρο
κι εσύ να τους αφήνεις.’

(Όνειρο, από Αγία Νοσταλγία του Θανάση Παπακωνσταντίνου)

Ζητείται πολιτική

Η πραγματική πολιτική και οι πραγματικοί πολιτικοί αναλύουν το παρελθόν και το παρόν για να διαμορφώσουν το μέλλον, το μέλλον όλων των πολιτών και της (τοπικής) κοινωνίας και όχι των διαφόρων συμφερόντων ντόπιων και ξένων. Οι επερχόμενες γενιές θα είναι υποχρεωμένες να διαχειριστούν την κατεδάφιση και τα μπάζα των ξενοδοχείων και άλλων κτηρίων που θα πρέπει να κατεδαφίσουν για να ανακτήσουν λίγο ζωτικό χώρο για να βρουν οι ιδέες και τα όνειρά τους χώρο να αναπτυχθούν.

„Όλοι μαζί, δίχως μιλιά, χρόνους αμέτρητους αγκομαχώντας πλάι πλάι, διαβαίναμε τις ράχες, τα φαράγγια, δίχως να λογαριάζουμε άλλο τίποτε. Γιατί, καθώς όταν βαρούν απανωτές αναποδιές τους ίδιους τους ανθρώπους πάντα, συνηθάν εκείνοι στο Κακό, τέλος του αλλάζουν όνομα, το λεν Γραμμένο ή Μοίρα — έτσι κι εμείς επροχωρούσαμε ίσια πάνου σ' αυτό που λέγαμε Κατάρα, όπως θα λέγαμε Αντάρα ή Σύγνεφο“. (Οδυσσέας Ελύτης «Η πορεία προς το μέτωπο», Άξιον Εστί).

Η ρήση: Η Πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού θα πρέπει αντιστραφεί: Η Πολιτική είναι η τέχνη του ανέφικτου! Εάν επιδιώκεις το εφικτό δεν καταφέρνεις κάτι το ιδιαίτερη πέρα από την συντήρηση και αναπαραγωγή του υπάρχοντος. Για να διαμορφώσεις μια κοινωνία που να σκοπεύει στην πραγματική δημοκρατία, στην ισότητα, χωρίς ανισότητες και εκμετάλλευση και να δίνει χώρο στην ελπίδα και τα όνειρα θα πρέπει να επιδιώκεις τη ρήξη με και την υπέρβαση του υπάρχοντος!

Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, αλλά αυτός διαμορφώνεται σήμερα!

Αγαπητοί συμπατριώτες ενόψει της έξαρσης του φαινομένου της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας και κυρίως ενόψει της αύξησης των γυναικοκτονιών, δηλαδή της πιο ακραίας μορφής του φαινομένου αυτού, έχει ξεκινήσει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τη αναγκαιότητα στην θεσμοθέτηση της γυναικοκτονίας, ως ιδιώνυμου αδικήματος.

Συνεχώς πληθαίνουν οι φωνές οι οποίες αξιώνουν να αναγνωριστεί η γυναικοκτονία ως νομικός όρος και όχι απλώς ως ένας συμβολισμός στο πλαίσιο της έμφυλης βίας.

Ιδιώνυμο χαρακτηρίζεται το αδίκημα εκείνο για το οποίο προβλέπονται ιδιαίτερες ποινές σε σχέση με τα εγκλήματα της γενικής κατηγορίας, όπου αυτό υπάγεται. Ο όρος «ιδιώνυμο» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στο νομικό μας σύστημα το έτος 1929 με τον νόμο 4229. Ήταν ένας νόμος περί «μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών». Ο νόμος αυτός είχε ως στόχο την ποινικοποίηση ιδεών που κρίνονταν «ανατρεπτικές» ή «αναρχικές». Δαιμονοποίησε την κουμμουνιστική ιδεολογία με το πρόσχημα της επιδίωξης ανατροπής του κοινωνικού καθεστώτος. Ευτυχώς, από τα πρώτα επιτεύγματα της δημοκρατίας στην μεταπολίτευση, ήταν η κατάργηση αυτού του επικίνδυνου νόμου.

Σήμερα ο προβληματισμός εστιάζεται στο αν η αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως ιδιώνυμου αδικήματος, θα αποτελέσει το εφαλτήριο για την πρόληψη και την καταστολή του φαινομένου, ή θα είναι απλά μια συμβολική κατηγοριοποίηση, χωρίς κανένα περαιτέρω ουσιαστικό αποτέλεσμα.

   Μόλις πρόσφατα, η Ιταλία θέσπισε το αδίκημα της γυναικοκτονίας με τον νομικό όρο «αυτόνομο έγκλημα». Το ίδιο έκαναν λίγο πριν, η Μάλτα, η Κύπρος και η Κροατία. Στη Γαλλία, την Ισπανία και το Βέλγιο, η συζήτηση παραμένει ακόμα ανοιχτή, όπως και στη χώρα μας. Από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, η Χιλή, η Κόστα–Ρίκα, το Ελ Σαλβαδόρ, η Γουατεμάλα, η Αργεντινή, η Δομινικανική Δημοκρατία και το Μεξικό, είναι οι χώρες που θέσπισαν την διάκριση αυτή, κυρίως επειδή στις χώρες αυτές, το φαινόμενο παρατηρήθηκε με ιδιαίτερη ένταση. Όμως, παρά την παραπάνω θεσμοθέτηση, δεν έχουν καταγραφεί, κάποια αποτελέσματα άξια λόγου.

Στη χώρα μας, το άρθρο 299 του ποινικού μας κώδικα δεν περιλαμβάνει την έμφυλη διάσταση του αδικήματος αυτού. Για τον Έλληνα νομοθέτη, οι αρχές της ισότητας απέναντι στο νόμο, της καθολικότητας των νόμων, και η αρχή της απόλυτης απαγόρευσης διακρίσεων με βάση το φύλο, αποτελούν ικανά εχέγγυα για την πρόληψη. Για τον Ελληνικό νόμο, είναι τόσο απόλυτη η προστασία της ζωής, που δεν μπορεί να χωρέσει οποιαδήποτε άλλη διακριτική ρύθμιση. Για τον Ελληνικό νόμο δεν υπάρχουν περιθώρια να στριμωχτεί άλλο αδίκημα κατά της ζωής.

Οι βασικότεροι υποστηριχτές της «γυναικοκτονίας» αντιτείνουν ότι οι λέξεις όσο και οι νομικοί ορισμοί που χρησιμοποιούμε, αλλά και ο ίδιος ο νόμος, συνθέτουν νοήματα και διαμορφώνουν κοινωνικές αντιλήψεις. Οι λεκτικοί και οι νομικοί ορισμοί δεν είναι ουδέτεροι και έχουν βαρύ πολιτισμικό φορτίο. Η νομική αναγνώριση της γυναικοκτονίας θα οδηγούσε τις διωκτικές και δικαστικές αρχές στην ειδική εξέταση της συνδρομής ή μη των σχετικών προϋποθέσεων σε κάθε επιμέρους περίπτωση και επομένως στην ορθότερη διακρίβωση, αξιολόγηση και ποινική αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών.

Άλλη μερίδα υποστηρικτών της «γυναικοκτονίας» εισηγούνται να επιβάλλεται η βαρύτερη όλων των ποινών στον γυναικοκτόνο. Όμως στο ισχύον ποινικό δίκαιο, για την περίπτωση της ανθρωποκτονίας, προβλέπεται η βαρυτέρα ποινική κύρωση. Με δεδομένο λοιπόν ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη ποινή από την ισόβια κάθειρξη, μετά την κατάργηση της θανατικής ποινής, προκύπτει ανυπέρβλητο νομικό αδιέξοδο. Ενόψει δε και της Συνταγματικής ρύθμισης του άρθρου 4, όπου «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου» και «οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα», κάθε ισχυρισμός περί ύπαρξης κενού χώρου για την θεσμοθέτηση της γυναικοκτονίας ως ιδιώνυμου αδικήματος, είναι ανεδαφικός και προσκρούει ευθέως σε όλες τις παραπάνω διατάξεις.

Ακούστηκαν επίσης και κάποιες ακραίες γνώμες, που εισηγήθηκαν ότι πρέπει να αποκλείεται ρητώς και apriori στις υποθέσεις «γυναικοκτονιών», η αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων, καθώς και η επίκληση της συνθήκης της εν βρασμώ τέλεσης της πράξης. Όμως οι προσεγγίσεις αυτές αποτελούν νομικές υπερβάσεις, που δεν μπορούν να χωρέσουν στο ποινικό μας σύστημα, διότι προσκρούουν στο σύνολο των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, ανεξαρτήτως φύλου.

Στην δικαιϊκή μας τάξη, η θέση του άνδρα και της γυναίκας είναι ισότιμη. Η θέσπιση αδικήματος που θα τιμωρεί διαφορετικά τον δράστη του ιδίου εγκλήματος, επειδή φέρει την ιδιότητα του άνδρα ή και της γυναίκας, εισάγει ανεπίτρεπτη διάκριση σύμφωνα με την αρχή της ισότητας των φύλων και κρίνεται νομικά ανέντακτη στο ποινικό μας σύστημα. Έτσι δεν μπορεί να γίνει λόγος για αδίκημα «γυναικοκτονίας» ή «ανδροκτονίας» ή αντίστοιχα «παιδοκτονίας».

Στην χώρα μας, η κυρίαρχη άποψη, την οποία υιοθετούν οι περισσότεροι ποινικολόγοι και καθηγητές, αλλά και η πλειοψηφία των θεωρητικών της επιστήμης, θεωρεί ότι το ελληνικό ποινικό σύστημα προστατεύει την ανθρώπινη ζωή, ως το υπέρτατο έννομο αγαθό, χωρίς καμιά απολύτως διάκριση. Όποιος αφαιρεί μια ανθρώπινη ζωή, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας ή άλλων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ανθρώπου, αντιμετωπίζει την εσχάτη των ποινών.

Έτσι, η εισαγωγή ενός αυτοτελούς εγκλήματος της γυναικοκτονίας, είναι ασύμβατη με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, με συνέπεια να μην υπάρχει ποινικό έδαφος για την αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως ιδιώνυμου αδικήματος.

Όμως παρά τις σκέψεις αυτές, ο διάλογος παραμένει ανοιχτός. Κανένας διάλογος που σχετίζεται με την συμπεριφορά των ανθρώπων, δεν κλείνει οριστικά.

Τις τελευταίες ημέρες, η Κως (όπως και αρκετά μέρη της Ελλάδας) βίωσε – ξανά – φαινόμενα θαλάσσιας πλημμύρας λόγω ισχυρών φαινομένων «μετεωρολογικής παλίρροιας», γνωστό διεθνώς ως «storm surge» και που οι ναυτικοί του τόπου μας αποκαλούν ως «φουσκοθαλασσιά». Κατά το φαινόμενο αυτό, η θαλάσσια στάθμη ανυψώνεται παροδικά λόγω ισχυρών άνεμων που «σπρώχνουν» τη θάλασσα προς την κατεύθυνση της ακτής (δημιουργώντας επιπρόσθετα μεγάλους κυματισμούς), που συνδυάζεται με αύξηση της θαλάσσιας στάθμης λόγω χαμηλής ατμοσφαιρικής πίεσης.

Στην Κω, οι κυριότερες καταστροφές καταγράφηκαν σε Κέφαλο και Καρδάμαινα. Στην Κέφαλο (Καμάρι) καταγράφηκαν σοβαρές βλάβες στο παραλιακό μέτωπο και τμηματική καθίζηση ορισμένων σημείων του παράκτιου δρόμου, εγείροντας ανησυχίες για τη στατικότητά του, ενώ δε θα πρέπει να ξεχνάμε πως η παραλία που υπήρχε μέχρι και ως κάποια χρόνια πριν εκεί, έχει εξαφανιστεί. Στην Καρδάμαινα, η θαλάσσια υπερχείλιση προκάλεσε κατάρρευση σημείων του παράκτιου δρόμου, με σαφή αναφορά για την είσοδο θαλασσινού νερού στον οικιστικό ιστό. Ακόμα και στην Κω, στην περιοχή λιμανιού-σκάλας χρειάστηκε να πραγματοποιηθεί διάνοιξη και καθαρισμός του δρόμου από φερτά θαλάσσια υλικά. Δε θα πρέπει να ξεχνάμε, πως πριν κάποια χρόνια υπήρξε κατάρρευση του παράκτιου τοιχίου του πεζόδρομου στην περιοχή Ξενία-Μαρίνας και αφανισμός της παραλίας, η οποία επανήλθε με τεχνικές παρεμβάσεις (τεχνητή αναπλήρωση με άμμο), ενώ και το τοιχίο αποκαταστάθηκε.

Αυτές οι εικόνες δεν είναι καινούργιες και σίγουρα δεν είναι «μεμονωμένα επεισόδια». Είναι προειδοποιήσεις που έρχονται ολοένα και πιο συχνά να μας υπενθυμίσουν μια κατάσταση που δημιουργήθηκε σιγά-σιγά με το πέρασμα των χρόνων. Μια κατάσταση που οι περισσότεροι βλέπαμε, αλλά δε δίναμε ουσιαστική σημασία. Χρόνια τώρα βλέπουμε τα φυλάκια που χτίστηκαν σε προηγούμενες δεκαετίες π.χ. στην περιοχή του Φάρου να βρίσκονται πλέον δεκάδες μέτρα μέσα στη θάλασσα, ενώ τόσο αυτή η παραλία όπως και οι περισσότερες του νησιού μας, βρίσκονται σε καθεστώς διάβρωσης και οπισθοχώρησης. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε μια νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο, όπου η ακτογραμμή πιέζεται ταυτόχρονα από τη διάβρωση, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Η επιστημονική κοινότητα είναι σαφής και δε δίνει περιθώρια αμφισβήτησης. Οι ακραίες θύελλες αναμένεται να είναι ολοένα και πιο συχνές, ενώ οι μαζικές ανθρώπινες κατασκευές στον παράκτιο χώρο των τελευταίων δεκαετιών, έχουν εντείνει τα φαινόμενα διάβρωσης, με αποτέλεσμα να απειλούνται υποδομές και περιουσίες που χτίστηκαν σε διαφορετικές δεκαετίες, και που πλέον βρίσκονται πιο κοντά στη θάλασσα.

Το παράδειγμα του Poetto (Κάλιαρι, Σαρδηνία): όταν το κύμα χτυπά πάνω σε “χτισμένη” παραλία

Πρόσφατα, στο πλαίσιο ερευνητικών εργασιών συλλογής δεδομένων από το πέρασμα του κυκλώνα Xάρυ από την δυτική και κεντρική Μεσόγειο που έπληξε σημαντικά Μάλτα, Σικελία και Σαρδηνία, ο Κώος επιστήμονας-ερευνητής του Πανεπιστημίου της Φεράρα στην Ιταλία, κ. Αντώνης Χατζηπαυλής πραγματοποίησε μετρήσεις έκτασης της θαλάσσιας πλημμύρας στην παραλία Ποέτο (Poetto) στο Κάλιαρι της Σαρδηνίας. Η συγκεκριμένη παραλία αποτελεί την κύρια παραλία της πόλης του Κάλιαρι και έχει αναπτυχθεί στα πρότυπα του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης προορισμών τύπου 3S (Sea-Sun-Sand), μοντέλο που κυριαρχεί και στο νησί μας. Έτσι, με το πέρασμα του χρόνου, μεγάλο τμήμα του παράκτιου μετώπου έχει «καταληφθεί» πλέον από μόνιμες κατασκευές και τουριστικές εγκαταστάσεις. Η έκταση της πλημμύρας και οι ζημιές σε σπίτια και τουριστικές εγκαταστάσεις (με κατάρρευση τοιχίων σε πολλές από αυτές) ανέδειξαν με δραματικό τρόπο το βασικό δίλημμα των παράκτιων πόλεων: Δεν αρκεί να “επισκευάζεις” – πρέπει να προσαρμόζεσαι.

Ενδεικτικά, σε τοπικό άρθρο που άνοιξε έντονη δημόσια συζήτηση, υποστηρίζεται η άποψη της οργανωμένης οπισθοχώρησης (managed retreat) με απομάκρυνση/κατεδάφιση των υφιστάμενων κατασκευών που παρεμβαίνουν στη φυσική δυναμική της ακτής, ενώ αντιμετωπίζεται κριτικά η πρόταση για εκ νέου εμπλουτισμού της παραλίας με άμμο (όπως αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα στο παρελθόν). Ανεξαρτήτως των επιμέρους απόψεων, το συμπέρασμα είναι σαφές: όπου η παραλία έχει χάσει τον χώρο της, το ρίσκο μεταφέρεται απευθείας σε δρόμους, κτίρια και υποδομές.

Γιατί το πρόβλημα θα εντείνεται

Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου εδώ και πολλά χρόνια. Η Διακρατική Επιτροπή για το Κλίμα (γνωστή ως IPCC), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, καθώς και πληθώρα άλλως οργανισμών και ανεξάρτητων μελετητών παγκοσμίως συγκλίνουν στο ότι τα φαινόμενα μετεωρολογικής παλίρροιας που συνοδεύονται από ακραίες θαλάσσιες στάθμες, αναμένεται να εμφανίζονται όλο και συχνότερα, αυξάνοντας την πιθανότητα θαλάσσιας πλημμύρας και εντείνοντας τις διαβρωτικές διαδικασίες. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να αναλογιστούμε πως πέρα από την παροδική αύξηση στη θαλάσσια στάθμη λόγω τέτοιων φαινομένων, η μακρόχρονη (μέση) θαλάσσια στάθμη παρουσιάζει άνοδο τις τελευταίες δεκαετίας με ρυθμό αύξησης της τάξης των 3 χιλιοστών/έτος.

Με απλά λόγια: ακόμη κι αν «οι ίδιοι άνεμοι» επιστρέψουν, το νερό θα φτάνει πιο μέσα, γιατί η βάση (η μέση στάθμη) ανεβαίνει.

Η θεσμική απάντηση που απαιτείται στην Κω

Ως Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών του ΚΩΑΝ Α.Ε., θεωρώ ότι πρέπει να περάσουμε από τη διαχείριση της ζημιάς στη διαχείριση κινδύνου και στην προσαρμογή στις αλλαγές αυτές, όπως προτείνεται και από τις περισσότερες μελέτες των σχετικών διεθνών οργανισμών (adaptation) . Η Κως έχει ήδη στα χέρια της πολύτιμη γνώση προερχόμενη από τα αποτελέσματα εξειδικευμένου ερευνητικού προγράμματος του Παν. Αιγαίου (maricc.gr). Στο πρόγραμμα αυτό καταγράφηκαν όλες οι παραλίες της Κω μαζί με τα χαρακτηριστικά τους (πλάτος, ιζηματολογία, ύπαρξη ιδιαίτερων γεωμορφών (beachrocks), παράκτιων υποδομών κ.α.), ενώ μελετήθηκαν οι διαβρωτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών μέσω δορυφορικών εικόνων και πραγματοποιήθηκαν εκτιμήσεις της ευπάθειάς τους στη θαλάσσια διάβρωση και πλημμύρα, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Επιπρόσθετα, μελετήθηκε η Φέρουσα Ικανότητας (Φ.Ι.) των παραλιών της Κω (https://maricc.gr/periokhes-meletis/kos), τόσο για τη σημερινή όσο και για τη μελλοντικά αναμενόμενη κατάσταση με μειωμένη έκταση λόγω διάβρωσης.

Αυτά δεν είναι «θεωρία»: είναι εργαλείο για αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν τώρα και να ενσωματωθούν στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) αλλά και στις πολιτικές παραχωρήσεων/χρήσεων της παράκτιας ζώνης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι κρίσιμο το ΤΠΣ να συνεκτιμήσει εγκαίρως ολοκληρωμένες τεχνικές και περιβαλλοντικές τεκμηριώσεις (όπως η Φ.Ι. και ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ICZM), ώστε ο χωρικός σχεδιασμός να αντανακλά την πραγματική δυναμική της ακτογραμμής.

Δέσμη μέτρων με χρονοδιάγραμμα

Α. Άμεση φάση (0–30 ημέρες) – Ασφάλεια και λειτουργικότητα

Αυτοψίες και τεχνική αποτίμηση επικινδυνότητας σε Κέφαλο (Καμάρι), Καρδάμαινα, λιμάνι και λοιπά ευάλωτα τμήματα με ενιαία φόρμα καταγραφής (υποσκαφές, καθιζήσεις, ρωγμές, αστοχίες τοιχίων/οδοστρώματος).

Προσωρινά μέτρα προστασίας/σήμανσης και άμεσες επεμβάσεις ασφάλειας (αποκλεισμοί, προσωρινές αποκαταστάσεις, καθαρισμοί κρίσιμων οδών/προσβάσεων).

Πρωτόκολλο “storm surge readiness”: επιχειρησιακό σχέδιο (έγκαιρη προειδοποίηση, ζώνες περιορισμού κυκλοφορίας/στάθμευσης, προτεραιοποίηση καθαρισμών, προστασία δικτύων).

Β. Βραχυπρόθεσμη φάση (1–4 μήνες) – Γνώση πριν από έργα

Ταχεία τεχνική μελέτη κινδύνου παράκτιας πλημμύρας ανά οικισμό/τμήμα (σενάρια κυματισμού–storm surge, κρίσιμες στάθμες, χαρτογράφηση σημείων υψηλού κινδύνου – hotspots).

Παρακολούθηση ακτογραμμής και βλαβών (επαναληπτικές αποτυπώσεις/ φωτοτεκμηρίωση, όπου απαιτείται τοπογραφικές – βυθομετρικές αποτυπώσεις και μελέτης της παράκτιας υδροδυναμικής).

“Μητρώο Παράκτιων Υποδομών” (τοιχία, δρόμοι, δίκτυα, λιμενικά) και στοχευμένη ιεράρχηση με κριτήρια: κίνδυνος – κοινωνική/οικονομική σημασία – κόστος κύκλου ζωής.

Γ. Μεσοπρόθεσμη φάση (4–12 μήνες) – Έργα προτεραιότητας + κανόνες

Ωρίμανση και υλοποίηση παρεμβάσεων προτεραιότητας με βάση τεχνική τεκμηρίωση (όχι πρόχειρες αποκαταστάσεις που καταρρέουν στον επόμενο νοτιά).

Κανόνες για τις χρήσεις στην παράκτια ζώνη: προσαρμογή όρων λειτουργίας/τοποθέτησης εγκαταστάσεων με αρχές «αποσπώμενων κατασκευών – χαμηλής όχλησης – συμβατές με τη δυναμική της παραλίας».

Ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων Φ.Ι. στις αποφάσεις για παραχωρήσεις, λειτουργικές φέρουσες ικανότητες και ρυθμίσεις στο ΤΠΣ (ώστε να μη σχεδιάζουμε με δεδομένα μιας παραλίας που μικραίνει).

Δ. Στρατηγική φάση (12–24 μήνες) – ICZM ως “ομπρέλα” πολιτικής, εναρμονισμένης με το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο.

Εκπόνηση και θεσμοθέτηση ICZM (Integrated Coastal Zone Management - Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παράκτιων Ζωνών) για την Κω, που θα περιλαμβάνει:

Οριοθέτηση ζωνών επικινδυνότητας (διάβρωση/πλημμύρα/storm surge),

Οριοθέτηση γραμμών οπισθοχώρησης (setback zones), που θα λαμβάνονται υπόψη για νέες εγκαταστάσεις,

Σύνταξη πλαισίου οργανωμένης οπισθοχώρησης (managed retreat) όπου απαιτείται (με κοινωνικά δίκαιες μεταβατικές ρυθμίσεις),

Εξεύρεση φυσικών τρόπων προστασίας (όπως η προστασία και αποκατάσταση των παράκτιων αμμοθινών),

Ολοκληρωμένα τεχνικά έργα που θα έρχονται ως αποτέλεσμα ολιστικών μελετών (κυματικής – ιζηματολογικής – περιβαλλοντικής) και όχι μόνο έργα άμεσης πίεσης.

Ε. Κοινωνία και διακυβέρνηση (παράλληλα, σε όλη τη διάρκεια)

Ημερίδα ενημέρωσης (Δήμος – ΚΩΑΝ – επιστημονικοί συνεργάτες – μελετητές ΤΠΣ – φορείς αγοράς) με παρουσίαση: των αποτελεσμάτων της μελέτης Φ.Ι. (σήμερα/ αύριο) που εκπονείται από τον ΚΩΑΝ για λογαριασμό του Δήμου Κω και θα περιλαμβάνει και τον δείκτη πίεσης των παραλιών, των περιοχών που είναι ιδιαίτερα ευπαθής στα διαβρωτικά και πλημμυρικά φαινόμενα,

και αναλύσεις οφέλους-κόστους για κάθε περιοχή, ανάμεσα στις 3 υπαρκτές επιλογές ως στρατηγικές προσαρμογής στις νέες συνθήκες, όπως ορίζονται από τους μελετητές παγκόσμια:

1. Αδράνεια-Do Nothing,
2. Σταθεροποίησης της ακτής στην τωρινή της θέση - Hold the line,
3. Oργανωμένη οπισθοχώρηση – Managed Retreat.

Μόνιμος μηχανισμός συντονισμού (Δήμος Κω – ΚΩΑΝ – Λιμενικό/ΔΛΤ – Πολιτική Προστασία – Περιφέρεια – επιστημονικοί φορείς) για ιεράρχηση, ωρίμανση και παρακολούθηση έργων/μέτρων.

Δημιουργία παρατηρητήριου παράκτιου περιβάλλοντος (coastal observatory) στα πρότυπα των ήδη υφιστάμενων δομών τέτοιου τύπου ανά την Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία, Ιρλανδία, Γερμανία, Ολλανδία, Ισπανία κ.α.), που θα ασχολείται αποκλειστικά με την καταγραφή και επιτήρηση (monitoring) των φυσικών και περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών του παράκτιου χώρου.

Στο πλαίσιο αυτό ο ΚΩΑΝ δραστηριοποιείται για την εκπόνηση ενός Ολοκληρωμένου Πλαισίου Πολιτικής & Διακυβέρνησης για Βιώσιμη και Κυκλική Μπλε Οικονομία σε Τουριστικό Νησί της Μεσογείου (Κως).

Τι πρέπει να αποφύγουμε

Πρόχειρες λύσεις “μιας σεζόν” χωρίς τεκμηρίωση (π.χ. τεχνητή αμμοτροφοδότηση ή θωράκιση με ογκόλιθους, όπου δεν τεκμηριώνεται ισοζύγιο ιζημάτων και περιβαλλοντική συμβατότητα). Το Poetto δείχνει ότι τέτοιες επιλογές συχνά απλώς μεταθέτουν το πρόβλημα.

Ενίσχυση της έκθεσης: νέα μόνιμη δόμηση ή βαριές κατασκευές στη ζώνη δυναμικής της παραλίας, που τελικά μετατρέπουν το φυσικό ρίσκο σε βέβαιη ζημιά.

Επίλογος

Η Κως δεν χρειάζεται να περιμένει το “μεγάλο γεγονός” για να πειστεί. Το βλέπουμε ήδη σε Κέφαλο, Καρδάμαινα και στο λιμάνι της Κω. Η τεκμηρίωση για την άνοδο της στάθμης και την αύξηση του κινδύνου ακραίων θαλάσσιων φαινομένων είναι δεδομένη.

Το ζητούμενο είναι να δώσουμε θεσμική, τεχνικά τεκμηριωμένη και κοινωνικά δίκαιη απάντηση, με σαφές σχέδιο, χρονοδιάγραμμα και συνεργασίες. Αυτό ακριβώς θα υπηρετούν η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της μελέτης Φ.Ι. και η προώθηση ενός ολοκληρωμένου ICZM για το νησί.

Με εκτίμηση

Παπαδόπουλος Γεώργιος

Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών ΚΩΑΝ Α.Ε.

Οι τουρίστες στη Βαρκελώνη θα μπορούσαν να φορολογηθούν έως και 15 ευρώ ανά διανυκτέρευση, αφού η πόλη αύξησε σήμερα το τουριστικό της τέλος, το οποίο γίνεται ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, στο πλαίσιο των προσπαθειών της να ελέγξει τον αριθμό των επισκεπτών και να βοηθήσει στη χρηματοδότηση της οικονομικά προσιτής στέγασης.

Οι αρχές στην Καταλονία έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με ολοένα και εντονότερες διαμαρτυρίες από κατοίκους σχετικά με τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό τουριστών που, όπως λένε, ωθεί στα ύψη τις τιμές των κατοικιών και αυξάνουν τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις διακοπών.

Το περιφερειακό κοινοβούλιο της Καταλονίας ενέκρινε έναν νόμο που προβλέπει τον διπλασιασμό του φόρου για τους επισκέπτες που ενοικιάζουν καταλύματα για διακοπές σε ένα μέγιστο ποσό 12,5 ευρώ τη βραδιά, από τα 6,25 ευρώ, ενόψει ενός σχεδίου που έχει ήδη ανακοινωθεί για την απαγόρευση όλων των βραχυχρόνιων ενοικιάσεων καταλυμάτων έως το 2028.

Οι πελάτες ξενοδοχείων θα πληρώνουν ένα μέγιστο ποσό μεταξύ 10-15 ευρώ τη βραδιά από τον Απρίλιο, από τα 5-7,5 ευρώ που ισχύουν σήμερα, ανάλογα με την κατηγορία του ξενοδοχείου.

Μια διαμονή δύο διανυκτερεύσεων για ένα ζευγάρι σε ένα από τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων, που αποτελούν σχεδόν το 50% όλων των ξενοδοχείων στη Βαρκελώνη, θα μπορούσε τώρα να κοστίζει επιπλέον 45,60 ευρώ,, καθώς η τοπική αρχή θα μπορούσε να χρεώσει έως και 11,4 ευρώ τη βραδιά ανά άτομο.

Οι επισκέπτες ξενοδοχείων πέντε αστέρων θα μπορούσαν να χρεωθούν έως και 15 ευρώ τη βραδιά και οι επιβάτες κρουαζιερόπλοιων θα συνεχίσουν να πληρώνουν περίπου 6 ευρώ.

Το 25% των εσόδων που θα συγκεντρωθούν θα βοηθήσουν στη διαχείριση της στεγαστικής κρίσης της πόλης, σύμφωνα με το κείμενο του νόμου.

Η Ιρένε Βεράτσο, μια 33χρονη νοσηλεύτρια από την Ιταλία, δήλωσε πως η Βαρκελώνη είναι ήδη πολύ ακριβή και αμφιβάλλει αν η ίδια θα επιστρέψει εκεί.

«Δεν πιστεύω πως αυτό το επιπλέον κόστος είναι δίκαιο. Ήδη βγάζουν χρήματα από τουρίστες που ξοδεύουν σε καταστήματα, επισκέψεις μνημείων κ.ά.», υποστήριξε.

Ο υψηλότερος φόρος είναι απίθανο να επιλύσει τη στεγαστική κρίση, όμως η αύξηση μοιάζει λογική, είπε από την πλευρά του ο 21χρονος φοιτητής Ιβάν Λιου και κάτοικος της πόλης.

Πριν από την αύξηση του φόρου, η Βαρκελώνη κατατασσόταν στην 11η θέση στον κατάλογο της πλατφόρμας διακοπών Holidu's 2025, πίσω από το Άμστερνταμ, όπου οι τουρίστες πληρώνουν τα περισσότερα στην Ευρώπη με 18,45 ευρώ την ημέρα.

Ιδιοκτήτες ξενοδοχείων εκφράζουν ανησυχία ότι η αύξηση του φόρου θα μπορούσε να απομακρύνει πάρα πολλούς από τους περίπου 15,8 εκατομμύρια τουρίστες που επισκέπτονται τη Βαρκελώνη κάθε χρόνο. Η πόλη βρίσκεται μεταξύ των κορυφαίων τεσσάρων παγκοσμίως για συνέδρια, σύμφωνα με την τοπική τουριστική ένωση, και οι συμμετέχοντες δεν θα εξαιρεθούν από τον φόρο.

Ο Μανέλ Kασάλς, γενικός διευθυντής της ένωσης ξενοδόχων της Βαρκελώνης, δήλωσε πως οι προτάσεις για σταδιακή αύξηση του φόρου προκειμένου να καταγραφούν οι επιπτώσεις του αγνοήθηκαν.

«Κάποια μέρα θα σκοτώσουν τη χήνα που κάνει τα χρυσά αυγά», υπογράμμισε.

Επιμέλεια: Ορέστης Παντελόγλου - CNN Greece